Դասական աչքկապոցի՝ անմեղ ձևակերպումներով
Օրերս փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանն ԱԺ ամբիոնից խոստացավ, որ գազի սակագինն անապահովների համար չի բարձրացել։ Միանգամից տրամաբանական հարց է առաջանում, թե որտեղի՞ց Մհեր Գրիգորյանին այդքան վստահություն, որ անապահովների համար գազի գինը չի բարձրանալու։ Չէ՞ որ սակագների սահմանումը բացառապես անկախ ՀԾԿՀ գործունեության տիրույթում է։ Բայց եթե նույնիսկ համարենք, որ հենց այդպես էլ լինելու է և անապահովների համար գազի սակագինը մնալու է անփոփոխ, միևնույն է, ինչ-որ մեկը պետք է վճարի այն գինը, որը «Գազպրոմ Արմենիան» ակնկալում է ստանալ անապահովների համար սակագինը բարձրացնելու արդյունքում։
Նշենք, որ նախկինում այդ գինը վճարել են մյուս սպառողները, չնայած պարտավոր էր վճարել կառավարությունը, եթե ուզում է սոցիալական խնդիր լուծել։ Այլապես հեշտ է սպառողների մի խմբի հաշվին նվազեցնել մյուս խմբի սակագինը և դա ներկայացնել՝ որպես բարեհոգություն անապահովների նկատմամբ։ Մինչև հիմա կառավարությունն անապահովների համար սակագնային ճնշումը թուլացնելու գործում որևէ մասնակցություն չի ունեցել։ Բայց հպարտացել է, թե անապահովների համար ավելի ցածր սակագին է սահմանել։ Հայտնի է, անապահովներն ավելի քիչ են վճարում՝ ինչպես գազի որոշ քանակության, այնպես էլ՝ էլեկտրաէներգիայի և խմելու ջրի սպառման դիմաց։
Ըստ էության, ոչ ոք դեմ չէ, որ հասարակության անապահով խավերի համար հանրային ծառայությունների սակագները պետք է ավելի ցածր լինեն, բայց դրա համար կա պետություն, որը պարտավոր է իր վրա վերցնել և փոխհատուցել այդ ծանրությունը և վարի գնային և տվյալ իրավիճակում ստեղծված դրությունը։ Ի դեպ՝ դա կարող է լինել՝ ինչպես սակագների սուբսիդավորման, այնպես էլ՝ անապահովներին ուղղակի ֆինանսական աջակցություն տրամադրելու ձևով։ Մեր դեպքում ո՛չ մեկը կա, և ո՛չ էլ մյուսը. իշխանությունը գտել է հեշտ տարբերակը՝ բեռը դնել այլ սպառողների վրա ու պարծենալ, թե կարողացել են անապահովների համար ավելի արտոնյալ սակագներ սահմանել։ Պետությունը հենց նրա համար է, որ այդպիսի դեպքերում կիրառի իր սոցիալական քաղաքականությունը։ Սոցիալական քաղաքականությունն այն չէ, որ սակագների ֆինանսական բեռը պարզապես բաշխվի սպառողների տարբեր խմբերի վրա։
Ինչպես երևում է ներկայացված հայտից՝ գազամատակարար ընկերությունը հավասարության նշան է դրել բոլոր սպառողների միջև, իսկ բաշխման ու տարբերակման խնդիրը թողել է ՀԾԿՀ-ին։ Անկախ նրանից, թե ի՞նչ կորոշի ՀԾԿՀ-ն, ինչպե՞ս կբաշխի սակագները սպառողների տարբեր խմբերի միջև, անապահովների համար գազի սակագինը կբարձրացնի՞, թե՞ չի բարձրացնի, երկիրը, միևնույն է, վճարելու է գազի ներմուծման թանկացման գինը։ Ինչքան էլ Գրիգորյանը փորձի մանևրել ու հայտարարել, որ սահմանին գազի գինը մնացել է անփոփոխ, դա ոչ մի արժեք չունի. Հայաստանն ապրիլի 1-ից նույն քանակությամբ գազ ստանալու դիմաց ստիպված է անհամեմատ ավելի բարձր գին վճարել։
Հայաստանը տարեկան ստանում է շուրջ 2,2 մլրդ խորանարդ մետր ռուսական գազ։ Եթե մինչև հիմա այդքան գազի դիմաց սպառողները վճարում էին տարեկան 363 մլն դոլար, ապա ապրիլի 1-ին հաջորդող մեկ տարում կվճարեն ավելի քան 390 մլն դոլար։ Ինչպես տեսնում եք, տարբերությունը հասնում է 28 մլն դոլարի։ Ստացվում է՝ որքան ավել գազ ներմուծենք և սպառենք, այնքան այդ գինը կբարձրանա։
Փաստացի, իշխանություններն ինչքան էլ փորձեն այս ամենն այլ կերպ ներկայացնել և շուռ տալ իրականությունը, միևնույն է, սպառողներն ապրիլի 1-ից ավելի շատ գումար են վճարելու նույն քանակությամբ գազի սպառման դիմաց։ Ոչ մի նշանակություն չունի՝ դա կվճարեն անապահովնե՞րը, բնակչության մյուս խավե՞րը, թե՞ պարզապես տնտեսությունը։ Այդ գումարը դուրս է գալու մեր երկրից, այն էլ առաջին հերթին՝ բնակչության գրպանից։ Նույնիսկ տնտեսության համար գազի թանկացումն անուղղակիորեն դառնալու է քաղաքացու, նաև անապահով քաղաքացու բեռը։ Քաղաքացին է վճարելու այդ գինը՝ ապրանքների ու ծառայությունների թանկացման ձևով։ Փոխարենը՝ սրանից միակ շահողը լինելու է կառավարությունը։ Սակագների բարձրացման արդյունքում ավելանալու են պետբյուջեի եկամուտները։ Բայց նույնիսկ այդ ավել եկամուտները կառավարությունը չի ուզում ուղղել հասարակության խոցելի խավերի, ինչպես նաև տնտեսության առանձին հատվածների սակագնային բեռը թուլացնելուն։
Կարեն Սիմոնյան
