Օպերային թատրոնին անպայման պետք է գեղարվեստական ղեկավար, որին ես դեռ չեմ տեսնում Հայաստանում. Անդրանիկ Արզումանյան

Ալ. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի տնօրեն Անդրանիկ Արզումանյանը Օrer.am-ի հետ զրույցում խոսում է անցնող տարվա ձեռքբերումների, գալիք տարվա ծրագրերի, իր պաշտոնավարման հետ կապված զանազան մեկնաբանությունների և այլ հարցերի շուրջ:

-Ամփոփենք 2014 թվականի գլխավոր ձեռքբերումները. քանի որ Դուք հենց այս տարի ստանձնեցիք տնօրենի պաշտոնը, խոսենք Ձեր պաշտոնավարման ողջ ընթացքում կատարված գործերի մասին:

- 2014 թվականին օպերայի և բալետի թատրոնում եղան կառուցվածքային փոփոխություններ և ստեղծվեցին բաժիններ, որոնք նախկինում չեն եղել, այդ բաժիններում հրավիրվեցին նոր մասնագետներ: Տեղի ունեցավ արտիստական բլոկի որակավորում, որն անցան բոլորը՝ բալետի արտիստները, երգչախումբը, նվագախումբը, մենակատարները: Հանձնաժողովների անդամները հիմնականում ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ էին՝ հրավիրված Մոսկվայի Մեծ թատրոնից և նշանավոր այլ օպերային թատրոններից: Նրանց անունները մինչև վերջին րոպեն գաղտնի էին պահվում: Դա յուրաքանչյուր մրցույթի օրենքն է, որը ապահովում է բարձր մակարդակ և թափանցիկություն: Ցավոք սրտի, նմանատիպ փոփոխություններից հետո ստիպված ենք լինում մարդկանց հրաժեշտ տալ: Եղան արտիստներ, որոնց հետ չերկարաձգեցինք պայմանագիրը որակավորումից հետո: Բայց նման ծավալի բարեփոխումներ չանելով, մենք չենք կարող բերել արտիստական բլոկը այն որակի, որին մենք ձգտում ենք: Շատ կարևոր էր մեր հյուրախաղային ծրագիրը: Ես գտնում եմ, որ շատ մեծ հաջողություն էր մեր թատրոնի ելույթը Սանկտ Պետեբուրգի Մարիինյան թատրունում: Ուզում եմ նաև շեշտել սեպտեմբերի 1-ին Շուշիում Տերտերյանի «Կրակե օղակը» օպերայի պրեմիերայի մասին, որն արեց մեր թատրոնն իր ուժերով: Կատարվում է ամենօրյա աշխատանք, բնականաբար նորություններ դեռ կլինեն, բայց մի օրում դա անելը սխալ է: Պետք է հանգիստ մոտեցում ցուցաբերել, որովհետև ջարդելն ու կոտրելը շատ հեշտ է: Փորձենք կառուցել և լինել զուսպ: Ես դրել եմ ժամկետ՝ մոտ 2-3 տարի, որովհետև 1 տարում թատրոնը չի կարող հասնել այն արդյունքին, որին մենք ձգտում ենք: Դրա համար ժամանակ է պետք, սեր, ուժ և համբերություն:

-21-րդ դարում շատ կարևոր տեղ ունի գովազդն ու PR-ը: Օպերան և դասական արվեստը մի՞ թե պետք է ենթարկվի ժամանակաշրջանի այդ պահանջին, և ինչ քայլեր է ձեռնարկում թատրոնն այս ուղղությամբ:

-Ես սկզբում խոսեցի կառուցվածքային փոփոխություններից և նշեցի նոր բաժինների մասին: Մեզ մոտ բացվել է մեծ բաժին, որը կոչվում է մարքեթինգի, մենեջմենթի և PR-ի բաժին: Այդ բաժնում մենք հրավիրեցինք շատ բարձր արհեստավարժների: Մենք ունեցանք նաև մամուլի հետ աշխատանքի պատասխանատու: Այդ պաշտոնները նախկինում չեն եղել: Ինչպես դուք արդեն ասացիք, առանց այդ օղակի չի կարող գոյատևել ոչ մի կառույց, հատկապես՝ օպերային թատրոնը, որը պահանջում է կապ դրսի թատրոնների հետ, դրսի դերասաններ հետ: Անհրաժեշտ է հրավիրել դրսի դերասաններին մեր բեմ, և մեր դերասաններն դրսի բեմեր: Դա ոչ այնքան թատրոնի PR-ն է, որքան հայ ազգի և նրա մշակույթի: Մեր ազգն ունի դարերից եկած մշակութային հարստություն և մենք իրավունք չունենք դա թաքցնել, մենք պետք է դա ցույց տանք ամբողջ աշխարհին: Ես հպարտանում եմ, որ ինչքան հյուրեր ենք ունեցել, բոլորն ապշած են եղել մեր ձայներով: Հայ կատարողներն ունեն իրենց բարձր տեղը և շատ մեծ հարգանք են վայելում: Սա պետք է շատ գեղեցիկ և ճիշտ մատուցվի: Այս ամենին է միտված PR-ի բաժնի ստեղծումը: Բաժինը ստեղծվել է ամռանից և դեռ շատ անելիք կա:

-Երբ ստանձնեցիք պաշտոնը, ձեզ քննադատեցին, որ այլ բնագավառի մարդ եք՝ դիվանագետ: Կարո՞ղ է խոշոր մշակութային կառույցի ղեկավարը չլինել արվեստագետ:

-Գիտեք, ես կարդացել եմ այդ ելույթները, կարծիքները: Ես շատ աշխատանք ունեմ անելու և եթե սկսեմ վատնել ժամանակս ոչ կոմպետենտ հայտարարություններին պատասխանելու, ժամանակ չեմ ունենա աշխատելու: Եթե իրենք այդպես ուսումնասիրել են իմ անցած ուղին, ապա պետք է իմանան, որ ես 10 տարի ղեկավարել եմ մշակութային օջախ: Եգիպտոսում եղել եմ Ռուսատանի մշակույթի կենտրոնի ղեկավար: Կազմակերպել եմ շատ միջոցառումներ՝ նվիրված հայ մշակույթին: Օրինակ՝ փարաջանովյան, հայ նկարիչների ցուցադրություններ, Առնո Բաբաջանյանի, Արամ Խաչատրյանի ստեղծագործությունների համերգ: Դրա համար ես այդ մարդկանց կոչ եմ անում, որպեսզի հայտարարություն անելուց առաջ ավելի խորն ուսումնասիրեն: Իսկ, ինչ կապված է թատրոնի տնօրենի աշխատանքին, ապա դուք չեք գտվում մշակույթից հեռու կանգնած մարդու կողքին: Ես ծնված օրվանից եմ մշակույթի մեջ, իմ ծնողները եղել են այդ միջավայրում և ես վերջին 15 տարիներն աշխատել եմ այդ ոլորտում: Իսկ տնօրենի աշխատանքն ավելի ադմինիստրատիվ է, ավելի շատ պահանջում է միջավայրին տիրապետում, շփում և Հայաստանի կենտրանական թատրոնի տնօրենը, եթե ոչ դիպլոմով, ապա պահելաձևով դիվանագետ պետք է լինի, որովհետև տարբեր հանդիպումներ են լինում և պետք է ճիշտ դրսևորես քեզ: Ստեղծագործական մասով էլ ասել եմ և կասեմ, որ մեր թատրոնին անպայման պետք է գեղարվեստական ղեկավար, որին ես դեռ չեմ գտնում Հայաստանում:

-Ի՞նչ սպասենք այս ամիս և արդեն գալիք տարի:

-Գիտեք, որ սեպտեմբերից սկսել ենք մեր նոր թատերաշրջանը: Այն նվիրված է մեծանուն երգչուհի Գոհար Գասպարյանի 90-ամյա հոբելյանին: Ընթացքի մեջ է Գոհար Գասպարյանի անվան մրցքույթը, որի եզրափակիչ փուլը և գալա-համերգը լինելու է դեկտեմբերի 14-ին՝ երգչուհու ծննդյան օրն օպերայում: Ուզում եմ օգտվել առիթից և հրավիրել մեր հանդիսատեսին: Ավետ Տերտերյանի 85-ամյա հոբելյանին է նվիրված «Տերտերյան ֆեստ» փառատոնը, որի շրջանակներում դեկտեմբերի 8-ին՝ Սպիտակի երկրաշարժի տարելիցի հաջորդ օրը, հանդիսատեսին կներկայացվի Տերտերյանի «Երկրաշարժ» օպերան: Դեկտեմբերին ունենք շատ ուրիշ հետաքրքիր համերգներ, սպասվում են նոր տարվա հանդիսություններ: Խոսքը մանկական միջոցառումների մասին չէ, սակայն ամսի 29-ին պետք է ունենանք նաև մանկական ներկայացում, որը թատրոնը չուներ: Հուսանք, որ շուտով մեր խաղացանկում կլինի նաև մանկական «Չիպոլինո» բալետը: Մյուս տարի թատրոնը լինելու է ծանրաբեռնված, քանի որ Մեծ եղեռնի 100-ամյակն է լինելու: Նախատեսվում են բազմաթիվ միջոցառումներ: Հավանաբար մարտին կլինեն «Կարմեն» օպերայի և «ժիզել» բալետի պրեմիերաները: Արդեն կարվում են ներկայացումների զգեստները: Պրեմիերա ունենալը թատրոնի առաջնահերթ խնդիրն է: Մեր հանդիսատեսն արդեն կարոտել է նոր ներկայացումների, և թատրոնն ունի նոր բեմադրությունների կարիք: Այդ ամենը պահանջում է շատ մեծ ստեղծագործական աշխատանք, ֆինանսական ռեսուրսներ: Կամաց-կամաց թատրոնը սկսում է ոտքի կանգնել: Օգտվելով առիթից, ուզում եմ շնորհակալություն հայտնել նախագահին և կառավարությունը: Մեր արտիստական բլոկի աշխատավարձերը՝ շնորհիվ նրանց որոշումների մոտ 2-3 անգամ բարձրացան: Շուտով սպասվում է Ալ. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի անդամակցությունը միջազգային օպերային արվեստի խոշոր կազմակերպություններին: Այս պահին բանակցում ենք Opera Europe-ի հետ. մարտին լինելու է նրանց ժողովը Վիեննայում, որին կմասնակցեն նաև մեր ներկայացուցիչները: Աշխատանքը շատ է, պետք է հավատով լցվել և հարգել մեր արտիստներին, որովհետև նրանք իրոք արժանի են դրան: Հարցազրույցը՝ Լևոն Փանոսյանի Լուսանկարները՝ Ալ. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի արխիվից