Երբ Գաբրիել հրեշտակը Մարիամին հայտնեց Հիսուս Քրիստոսի Ծննդյան մասին, նա հարցրեց. «Ինչպե՞ս այդ կպատահի ինձ, քանի որ ես տղամարդ չեմ ճանաչում»: Աստված ընտրել էր ամենախոնարհ և ամենահեզ, ամենաառաքինի և Տիրոջը ամենահավատարիմ կնոջը: Այսօր, ցավոք, կան մարդիկ, ովքեր այս հարցը տալիս են առաջին հերթին թերահավատությամբ և երբեմն էլ ծաղրանքով. «Ինչպե՞ս կարող է կույսը որդի ունենալ»:
Աստված միշտ նախապատրաստել է մարդկանց այսպիսի մեծ իրադարձությունների և հրաշքների, որպեսզի երբ դրանք տեղի ունենան, մարդիկ չընկնեն գայթակղության մեջ: Շատ դեպքեր, որոնք կատարվել են Հին Կտակարանում, նախօրինակը և ստվերն էին այն մեծ իրադարձությունների, որոնք կատարվելու էին Նոր Կտակարանում: Աշխարհի արարման ժամանակ առանց սերմի և առանց աշխատանքի, միայն Աստծո խոսքով երկիրը բույսեր աճեցրեց և պտղաբերեց (Ծննդ. 1.11): Ճիշտ նույն կերպ էլ այս դեպքում առանց մարդկային սերմի, միայն Աստծո զորությամբ կույսը հղիացավ և որդի ծնեց:
Մինչև 4-րդ դարը բոլոր քրիստոնյաները հունվարի 6-ին նշել են Տիրոջ Աստվածահայտնության և Մկրտության օրը։
Հնագույն ավանդության և ավետարանական հաշվարկներին հավատարիմ է մնացել միայն Հայ Առաքելական Սուրբ եկեղեցին` հունվարի 6-ին միասնաբար նշելով Քրիստոսի Ծննդյան և Աստվածահայտնության տոները։Ըստ Հայ եկեղեցու՝ Դեկտեմբերի 30-ից մինչև հունվարի 5-ի երեկո մարդիկ պահք են պահում։
Տոմարական նոր հաշվարկի ներմուծմամբ, հայերը Նոր տարին սկսեցին տոնել դեկտեմբերի 31-ին, որը համընկնում էր քրիստոնեական մեծագույն տոնի` Ս. Ծննդյան նախընթաց պահքին։5-ի երեկոյան եկեղեցում մատուցվում է Սուրբ Ծննդյան Ճրագալույցի Ս. Պատարագ և տրվում է Ս. Ծննդյան ավետիսը։ Մարդիկ միմյանց ողջունում են «Քրիստոս Ծնվեց և Հայտնվեց, մեզ և ձեզ Սուրբ ավետիս»։
Ճրագալույցը խորհրդանշում է բեթղեհեմյան աստղի լույսը, որն առաջնորդեց մոգերին դեպի Մանուկ Հիսուսը։
Մենք տեսնում ենք Մարիամ Աստվածածնի աչքերի մեջ թախիծ և հասկանում, որ միգուցե նա չէր գուշակում որդու ծանր ապագան, բայց մայրական բնազդով երևի զգում էր Քրիստոսի սարսափելի տանջանքները:
Սովորական հյուսնի ընտանիքում խոնարհ ծնողներից ծնված մեկը ապրեց խոնարհ և խաչի վրա էլ անարգ մահ ունեցավ` ամենախայտառակ մահը հռոմեական կայսրության մեջ, որ ստրուկներին էր վերապահված: Հռոմեական քաղաքացիներին չէին խաչում, գլխատում էին կամ դրդում ինքնասպանության:
Իսկ խաչելությունն անարգ մահ էր հեթանոսների համար. այն բարբարոսների մահն էր:
Մարդկությունն ազատվեց իր մեղքերից, մեղքերը մաքրվեցին Հիսուսի արյամբ: Բայց մարդուն տրված է ազատություն, և այդ է պատճառը, որ նա մեծամտանում է նույնիսկ այս մեծ զոհից հետո։ Մարդու չար էությունն իր ըմբոստության մեջ է, երբ նա համառորեն գնում է բնության օրենքներին հակառակ` գիտակցելով իր համար ոչ ցանկալի հետևանքները: Եթե մի պահ նա հանձնվի, նա կհաղթի և կտապալի իր մեջ ապրող մեծամտին, և արյուն չի թափվի, և աշխարհը կապրի խաղաղության մեջ, այնպես, ինչպես նախատեսված էր աշխարհի արարման ժամանակ: Մենք ենք մեր ճակատագրերի տերերը, բայց և բնության ենթակները:Հեղինակ՝ Անն Էքսուս
Մինչև 4-րդ դարը բոլոր քրիստոնյաները հունվարի 6-ին նշել են Տիրոջ Աստվածահայտնության և Մկրտության օրը։
Հնագույն ավանդության և ավետարանական հաշվարկներին հավատարիմ է մնացել միայն Հայ Առաքելական Սուրբ եկեղեցին` հունվարի 6-ին միասնաբար նշելով Քրիստոսի Ծննդյան և Աստվածահայտնության տոները։Ըստ Հայ եկեղեցու՝ Դեկտեմբերի 30-ից մինչև հունվարի 5-ի երեկո մարդիկ պահք են պահում։
5-ի երեկոյան եկեղեցում մատուցվում է Սուրբ Ծննդյան Ճրագալույցի Ս. Պատարագ և տրվում է Ս. Ծննդյան ավետիսը։ Մարդիկ միմյանց ողջունում են «Քրիստոս Ծնվեց և Հայտնվեց, մեզ և ձեզ Սուրբ ավետիս»։
