Քաղաքագիտական վերլուծություններ կատարելու ամենաէֆեկտիվ տարբերակներից է անցյալի և ներկայի փաստերի համադրումը, որոնց մանրազնին ուսումնասիրության և համեմատության արդյունքում կարողանում ենք ստանալ կամայական երևույթների ներածին (Էնդոգեն) պատճառները:
Բացի այդ, մեթոդաբանական այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս կանխատեսել տարաբնույթ գործընթացների զարգացման հնարավոր վեկտորները և հեռանկարները: Օրինակ՝ նեղ մասնագիտական շրջանակների համար կանխատեսելի էր, որ իսլամիստ ծայրահեղականներն առաջին իսկ հնարավորության դեպքում պետք է սրի քաշեին արևապաշտ եզդիներին, քանի որ խալիֆայության պատմության ուսումնասիրությունները փաստում են, որ ի սկզբանե Իսլամի ամենաոխերիմ հակառակորդները եղել են հեթանոսները, մասնավորապես՝ արևապաշտները:
Նույն մեթոդաբանությամբ հնարավոր է դառնում գտնել նաև Հայաստանի ներկայիս ծանրագույն իրավիճակի պատճառները: Արիստոտելը հաճախ էր կրկնում, որ պատմության զարգացման ընթացքում մենք մշտապես հանդիպում ենք այս կամ այն երևույթների հակապատկերներին: Եվ այսպես, փորձենք Արիստոտելի պատմական հակապատկերների այդ մեթոդը կիրառել Կիլիկյան Հայաստանի և ներկայիս Հայաստանի Հանրապետության միջև զուգահեռներ անցկացնելու նպատակով:
Հեթում 1-ինը երկրի թագավորն էր, նրա եղբայրներից Բարսեղը՝ Սսի արքեպիսկոպոսն էր, Սմբատը՝ գունդստաբլը, մյուս եղբայր Օշինը՝ պայլը, թագավորահայր Կոստանդինը նույնպես մեծագույն ազդեցություն ուներ երկրում: Բայց այս ամենին զուգընթաց նրանք երբեք պետությունը չվերածեցին հայրական կալվածքի, այլ ընդհակառակը` այն դարձրեցին տարածաշրջանի հզորագույն պետություններից մեկը՝ զարկ տալով տնտեսության անկասելի զարգացմանը: Իսկ Սմբատ գունդստաբլը, ով, անկասկած, հայոց պատմության խոշորագույն անհատականություններից մեկն էր, ստեղծեց «Դատաստանագիրք»՝ պետության կառավարումը իրավական հիմքերի վրա դնելու նպատակով: Ի դեպ, այդ շրջանում արձանագրվեց հայ դիվանագիտական մտքի փայլուն նվաճումներից մեկը՝ հայ-մոնղոլական պայմանագիրը: Ընդհանրապես իրավացի է այն պնդումը, որ հայերը, որպես այդպիսին, հմուտ դիվանագետներ չեն եղել և պետության համար այնպիսի մի շահավետ պայմանագիր, ինչպիսին էր հայ-մոնղոլական պայմանագիրը, հազվադեպ երևույթ էր՝ չհաշված հայ-արաբական 652 թվականի պայմանագիրը։ Պետք է փաստել, որ նմանատիպ պայմանագիր կարող էին կնքել միայն հզորագույն պետական գործիչները:
Շատ չխորանալով պատմական հայտնի փաստերի մանրամասների մեջ՝ ինչպես նշեցինք, փորձենք դրանց հակապատկերները գտնել ներկայիս Հայաստանում:
Թերևս ոչ մեկի համար էլ գյուտ արած չենք լինի, որ Հայաստանի Հանրապետությունը վերածվել է իրար հետ ազգակից կամ իրար հետ խնամիական կապեր հաստատած մի քանի ընտանիքների կալվածքի: Պետական բարձրագույն ղեկավարությունը հանդես է գալիս սոսկ կալվածքատիրոջ շահերից՝ մի կողմ դնելով պետական շահը: Գրեթե բոլոր ռազմավարական ռեսուրսները ծառայեցվում են որևէ անհատի կամայական շահը բավարարելու նպատակով: Օրինակ` մի կողմ դնենք ռուսատյաց տրամադրությունները և փաստենք, որ Խորհրդային Հայաստանի տնտեսական հզորության խորհդանիշ համարվող Նաիրիտը կազմաքանդվեց՝ մի քանի հոգու շահը սպասարկելու նպատակով: Բոլորին է հայտնի, որ Հայաստանը Խորհրդային Միության գիտա-արդյունաբերական խոշորագույն կենտրոններից մեկն էր և Հայաստանի Հանրապետությունը օրինաչափորեն կարող էր դառնալ դրա ուղղակի հետնորդը: Բայց, ինչպես տեսնում ենք, կալվածատիրական մոտեցումները գերակշռող դարձան, իսկ երկրի ամբողջ հարստությունը թալանվեց:
Թերևս անցյալի և ներկայի այս փաստերի համադրման արդյունքում կարողանում ենք ստանալ այն հարցի պատասխանը, թե ինչպես Հեթումյաններին հաջողվեց, պետության շահերից ելնելով, կնքել հայ-մոնղոլական պայմանագիրը, և ինչպես ներկայիս հայրենի համարվող իշխանությունները, պետության շահը ստորադասելով, կնքեցին ԵՏՄ անդամակցության պայմանագիրը:
Պատասխանը միանշանակ է. Հեթումյան եղբայրներն երկիրը չէին վերածել կալվածքի և հանդես չէին գալիս օլիգարխիկ դիրքերից:
Կարպիս ՓաշոյանOrer.am, վերլուծաբան
Армения — Азербайджан 3:0: блестящий старт наших теннисисток в Кубке Билли Джин Кинг
Moody’s Ratings подтвердило рейтинги Юнибанка на уровне B1 со стабильным прогнозом
ВТБ (Армения): Мгновенные переводы в Россию становятся всё популярнее
Al Arabiya English представил 14 пунктов соглашения между США и Ираном
FT: ЕС готовит экстренные меры торговой поддержки для Армении после российских импортных запретов
Иран начал экспорт нефти после прекращения американской блокады
В реке Памбак обнаружено тело 7-летней девочки
Россельхознадзор объяснил ограничения на ввоз армянской сельхозпродукции
«Не верь глазам своим»: IDBank предупреждает о мошенничестве с использованием дипфейков
Сильный состав и большие надежды: сборная Армении завтра выступит против сборной Азербайджана
Распад и дискредитация всех институтов: «Паст»
Как активный гражданин провалил план властей по подсчету голосов: «Паст»
«Плодосбор» обещаний: как власть в очередной раз бросает крестьянина на пороге экономического хаоса: «Паст»
До 30% idocin в бассейнах: Idram&IDBank
Moody’s подтвердило кредитный рейтинг ЗММК на уровне B2 со стабильным прогнозом
ЦИК лишает права голосования: кража мандатов с откровенным цинизмом: «Паст»
Вышла книга Дмитрия Писаренко о реальных событиях Карабахских войн
Посол Германии в Азербайджане назвал мирный процесс между Арменией и Азербайджаном ключевым достижением региона
Трамп: Иран не будет взимать плату за проход через Ормузский пролив
ЧМ-2026: Месси выйдет в стартовом составе сборной Аргентины
Анна Акопян отправляется в США в статусе супруги премьер-министра Армении
«Teach For Armenia» - бенефициар июня инициативы «Сила одного драма»
Роза ветров. Анонс. 1-ый выпуск. Цикл передач
Алиев: «Маршрут Трампа» станет вкладом в устойчивый мир и сотрудничество в регионе
Рынок акций США вырос в пятницу в ожидании урегулирования конфликта на Ближнем Востоке
Роберту Кочаряну запретили выезд из Армении
В Иране раскрыли 14 пунктов мирной сделки с США
Армения лишена демократии – диктатура против народа: Нарек Карапетян
Твой голос украли. защити свой выбор. Всеармянский фронт
Считает людей взяточниками: будут ли судебные иски? «Паст»
За шесть лет фактически многое изменилось: что случилось с клятвой «не подделывать ни одного бюллетеня»? «Паст»
Конституционная «ловушка» и институт сателлитов: как власти должны были решить проблему механизма реализации внешних принуждений? «Паст»
Что произойдет, если Россия не признает результаты выборов в Армении? «Паст»
Мы потеряли огромные запасы: теперь чего хотим? «Паст»
Почему новоизбранный парламент нелегитимен? Хронология правового террора и редактирования результатов: «Паст»
Жительницу села Киранц вынудили уволиться после публикации о выборах
Судья предупредил Оганяна о возможном принудительном приводе
Нетаньяху: Пока я являюсь премьер-министром Израиля, у Ирана не будет ядерного оружия
ЦИК Армении: Результаты голосования на избирательном участке № 12/13 признаны недействительными
Пашинян поздравил Путина с Днем России
Поздравительное послание лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю Дня России
«Мы начинаем политические консультации с политическими силами для выработки единой повестки и шагов»: Гагик Царукян
Посол России в Армении вернулся в Ереван после консультаций в Москве
Обучение финансовой грамотности для юных шахматистов: Idram и IDBank
Юнибанк и Wildberries запустили сервис для покупок в рассрочку
Уничтожить половину собственного народа? Анатомия эйфории власти и государственности: «Паст»
От Армении до Балтики. кольцо сжимается-распределённая война в новой фазе. ответ России
«АйаКве» не признает результаты выборов: политическое объединение готовится к правовой и политической борьбе։ «Паст»
«В Армении установилась диктатура, которая и поглотит саму себя»: «Паст»
ЗММК присоединился к Глобальному договору ООН 
Экономический рост Армении во многом обусловлен членством в ЕАЭС: РПА за развитие союзнических отношений с РФ как в рамках ЕАЭС,так и в двустороннем формате.Эдуард Шармазанов
Трамп: под бальным залом Белого дома строят шестиэтажный бункер с госпиталем
NYT: Иран восстановил доступ почти ко всем ракетным базам вдоль Ормузского пролива после ударов США
На Евразийском экономическом форуме в Астане ожидается рекордное число участников
Гегаркуник в центре внимания: о чём говорил Царукян с жителями
«В Армении установилась диктатура, которая и поглотит саму себя»: «Паст»1
«АйаКве» не признает результаты выборов: политическое объединение готовится к правовой и политическо...2
Взять или не взять мандаты? Что должна делать оппозиция? «Паст»3
ЧМ-2026: Месси выйдет в стартовом составе сборной Аргентины4
Почему Россия наказывает армянский народ? «Паст»5