Բազմիցս հասարակական և քաղաքական գործիչները տարբեր ամբիոններից հնչեցնում են այն միտքը, որ պետք է վերջ տալ Հայաստանում տիրող օլիգարխիային, կրճատել ստվերային տնտեսությունը, պետք է հնարավորություն տալ զարգանալու փոքր և միջին բիզնեսին և այլն:
Սակայն այս պարագայում սովորաբար չեն անդրադառնում մի կարևոր հարցի. այն է` արդյո՞ք Հայաստանի տնտեսությունն առանց այդ համակարգի կարող է երկար գոյություն ունենալ կամ այդ համակարգը իր բացասական կողմերից բացի, ի՞նչ դրական էֆեկտներ է պարունակում:
Այս համակարգի դրական էֆեկտների մասին խոսելու համար բավական է միայն հիշել անցյալում տեղի ունեցած մի քանի փաստեր, որոնք սակայն քչերին են հայտնի և գրեթե չեն արծարծվում մամուլում և լրատվական կայքերում: Որպես օրինակ՝ 2010 թվականի ռուսական հրդեհները, որի պատճառով այրվեցին հազարավոր հեկտարներով ցանքատարածություններ: Արդյունքում՝ ՌԴ կառավարությունը մեկ տարով կասեցրեց հացահատիկի արտահանումը:
Հայաստանի Հանրապետությունը տարեկան սպառում է 650-720 հազար տոննա հացահատիկ, որի հիմնական մասը՝ շուրջ 400 հազար տոննա, ներկրում է ՌԴ-ից: Երբ 2010 թվականի օգոստոսին ՌԴ-ն արգելեց հացահատիկի արտահանումը, ՀՀ ռեզերվային պաշարը կազմում էր ընդամենը 270 հազար տոննա, այսինքն՝ ավելի քան 130 հազարով պակաս, քան անհրաժեշտ էր: Թվում էր, թե այս անելանելի իրավիճակը կբերի պարենային ճգնաժամի, սակայն բարեբախտաբար խնդիրն ունեցավ այլ լուծում:
Մեր երկրի ամենաճանաչված օլիգարխներից մեկը (անունը չենք հրապարակում քաղաքական ենթատեքստ չհաղորդելու համար), գործի դնելով բացառապես անձնական կապերը, կարողացավ հասնել նրան, որ 2010 թվականի սեպտեմբերին Կանադայից Հայաստան բերվեց պահանջվող հացահատիկի քանակը: Իհարկե, ներմուծողը ստացավ իր բաժին շահույթը, սակայն տնտեսական այդ բարդ պահին կարողացավ, ըստ էության, փրկել տնտեսությունը ճգնաժամային իրավիճակից:
Սա ընդամենը մի օրինակ է. նմանատիպ դեպքերը մեր իրականության մեջ բազմաթիվ են, և դրանք հիմնականում կմնան գաղտնի կամ սահմանափակ թվով մարդկանց հասանելի: Տարբեր ներդրումային և ռազմավարական ծրագրեր, որոնք հսկայական միջոցներ և ռիսկեր են պարունակում, անհնար է լուծել փոքր և միջին ձեռնարկատերերի միջոցներով:
Բերենք մեկ այլ օրինակ. հաճախ ենք պահանջում կրճատել ստվերը, ոմանք նույնիսկ մեղադրում են բազմաթիվ պաշտոնյաների՝ նշելով որ չեն կարողանում կրճատել այդ ստվերը: Իրականում, ՀՀ պետական համակարգի մասին անգամ մակերեսային պատկերացումներ ունեցող անձը լիովին հասկանում է, որ ստվերի իսպառ վերացումը ոչ թե օրերի, այլ ընդամենը ժամերի հարց է: Սակայն…
Բերենք ևս մեկ օրինակ. 2013 թվականին հայ-լեհական ռազմական պայմանագրի շրջանակներում Լեհաստանը պարտավորվեց արդիականացնել 84 միավոր հայկական T72 տանկ՝ դրանք դարձնելով գերժամանակակից պահանջներին համապատասխան: Պայմանագրի ընդհանուր արժեքը շուրջ 400 մլն դոլար էր: Հարց է առաջանում՝ իսկ որտեղի՞ց այդքան գումար պաշտպանության նախարարությանը՝ նման թանկարժեք պայմանագիր ստորագրելու համար:
Ակամայից գտնելով այս հարցի պատասխանը՝ պետք է հասկանանք, որ մերօրյա իրականության մեջ, օլիգարխիկ համակարգն ունի նաև կարևոր հատկանիշներ, առանց որոնց անհնար կլինի ապահովել ազգային անվտանգության բավարար մակարդակ: Իհարկե, ցանակալի է, որ այդ ամենի արդյունքում օլիգարխիան չվերածվի ամենատիրության և ամենաթողության:
Հայկ ԲեջանյանOrer.am, վերլուծաբան
Армения — Азербайджан 3:0: блестящий старт наших теннисисток в Кубке Билли Джин Кинг
Moody’s Ratings подтвердило рейтинги Юнибанка на уровне B1 со стабильным прогнозом
ВТБ (Армения): Мгновенные переводы в Россию становятся всё популярнее
Al Arabiya English представил 14 пунктов соглашения между США и Ираном
FT: ЕС готовит экстренные меры торговой поддержки для Армении после российских импортных запретов
Иран начал экспорт нефти после прекращения американской блокады
В реке Памбак обнаружено тело 7-летней девочки
Россельхознадзор объяснил ограничения на ввоз армянской сельхозпродукции
«Не верь глазам своим»: IDBank предупреждает о мошенничестве с использованием дипфейков
Сильный состав и большие надежды: сборная Армении завтра выступит против сборной Азербайджана
Распад и дискредитация всех институтов: «Паст»
Как активный гражданин провалил план властей по подсчету голосов: «Паст»
«Плодосбор» обещаний: как власть в очередной раз бросает крестьянина на пороге экономического хаоса: «Паст»
До 30% idocin в бассейнах: Idram&IDBank
Moody’s подтвердило кредитный рейтинг ЗММК на уровне B2 со стабильным прогнозом
ЦИК лишает права голосования: кража мандатов с откровенным цинизмом: «Паст»
Вышла книга Дмитрия Писаренко о реальных событиях Карабахских войн
Посол Германии в Азербайджане назвал мирный процесс между Арменией и Азербайджаном ключевым достижением региона
Трамп: Иран не будет взимать плату за проход через Ормузский пролив
ЧМ-2026: Месси выйдет в стартовом составе сборной Аргентины
Анна Акопян отправляется в США в статусе супруги премьер-министра Армении
«Teach For Armenia» - бенефициар июня инициативы «Сила одного драма»
Роза ветров. Анонс. 1-ый выпуск. Цикл передач
Алиев: «Маршрут Трампа» станет вкладом в устойчивый мир и сотрудничество в регионе
Рынок акций США вырос в пятницу в ожидании урегулирования конфликта на Ближнем Востоке
Роберту Кочаряну запретили выезд из Армении
В Иране раскрыли 14 пунктов мирной сделки с США
Армения лишена демократии – диктатура против народа: Нарек Карапетян
Твой голос украли. защити свой выбор. Всеармянский фронт
Считает людей взяточниками: будут ли судебные иски? «Паст»
За шесть лет фактически многое изменилось: что случилось с клятвой «не подделывать ни одного бюллетеня»? «Паст»
Конституционная «ловушка» и институт сателлитов: как власти должны были решить проблему механизма реализации внешних принуждений? «Паст»
Что произойдет, если Россия не признает результаты выборов в Армении? «Паст»
Мы потеряли огромные запасы: теперь чего хотим? «Паст»
Почему новоизбранный парламент нелегитимен? Хронология правового террора и редактирования результатов: «Паст»
Жительницу села Киранц вынудили уволиться после публикации о выборах
Судья предупредил Оганяна о возможном принудительном приводе
Нетаньяху: Пока я являюсь премьер-министром Израиля, у Ирана не будет ядерного оружия
ЦИК Армении: Результаты голосования на избирательном участке № 12/13 признаны недействительными
Пашинян поздравил Путина с Днем России
Поздравительное послание лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю Дня России
«Мы начинаем политические консультации с политическими силами для выработки единой повестки и шагов»: Гагик Царукян
Посол России в Армении вернулся в Ереван после консультаций в Москве
Обучение финансовой грамотности для юных шахматистов: Idram и IDBank
Юнибанк и Wildberries запустили сервис для покупок в рассрочку
Уничтожить половину собственного народа? Анатомия эйфории власти и государственности: «Паст»
От Армении до Балтики. кольцо сжимается-распределённая война в новой фазе. ответ России
«АйаКве» не признает результаты выборов: политическое объединение готовится к правовой и политической борьбе։ «Паст»
«В Армении установилась диктатура, которая и поглотит саму себя»: «Паст»
ЗММК присоединился к Глобальному договору ООН 
Экономический рост Армении во многом обусловлен членством в ЕАЭС: РПА за развитие союзнических отношений с РФ как в рамках ЕАЭС,так и в двустороннем формате.Эдуард Шармазанов
Трамп: под бальным залом Белого дома строят шестиэтажный бункер с госпиталем
NYT: Иран восстановил доступ почти ко всем ракетным базам вдоль Ормузского пролива после ударов США
На Евразийском экономическом форуме в Астане ожидается рекордное число участников
Гегаркуник в центре внимания: о чём говорил Царукян с жителями
«В Армении установилась диктатура, которая и поглотит саму себя»: «Паст»1
«АйаКве» не признает результаты выборов: политическое объединение готовится к правовой и политическо...2
Взять или не взять мандаты? Что должна делать оппозиция? «Паст»3
ЧМ-2026: Месси выйдет в стартовом составе сборной Аргентины4
Почему Россия наказывает армянский народ? «Паст»5