«Թարգ­մա­նու­թյու­նը գե­ղե­ցիկ վար­դի է նման, որին նա­յում ես ապա­կու հե­տև­ից».«Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Որքան հաճախ ենք լսում, որ մշակույթը միավորում է մարդկանց և ազգերին: Իրականությունն այն է, որ հենց դրա միջոցով ենք պատկերացում կազմում մեզ համար օտար պետությունների ու մարդկանց, նրանց կենցաղի ու ավանդույթների մասին: Այն կապում է բոլորիս, դարձնում մեկ ամբողջություն: Նույն միավորող դերն է կատարում գրականությունը: Իհարկե, շատերս չենք կարող, ասենք, անգլիացի կամ իտալացի ստեղծագործողների երկերին ծանոթանալ բնագրերն ընթերցելով: Այս պարագայում օգնության են գալիս թարգմանիչները:

Նրանց կատարած աշխատանքը մի տեսակ առաքելություն է, որի շնորհիվ մարդիկ առնչվում են այս կամ այն երկրի գրականությանը: Նման մի առաքելություն էլ իր ուսերին տանում է իրանահայ թարգմանիչ, թատրոնի ռեժիսոր Անդրանիկ Խեչումյանը: Նա արժանացել է ՀԹԳՄ «Արտավազդ», Հայաստանի գրողների միության «Գրական վաստակի համար» մեդալների, ՀԳՄ «Կանթեղ» մրցանակի, 2006 թվականին Իրանի «Թատրոնի տուն» կենտրոնի Պատվո շքանշանի, 2012 թվականին՝ ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալի:

Ցանկն այսքանով չի ավարտվում: «Բնակվում եմ Թեհրանում, բայց Հայաստանի հետ կապը շատ ամուր է, հաճախակի եմ գալիս այստեղ: Երկար տարիներ է՝ աշխատում եմ արվեստի և ընդհանրապես գրականության ասպարեզում: Նաև թատրոնի ռեժիսոր եմ: Հայաստանում երկու անգամ մասնակցել եմ «Արմմոնո» փառատոնին: Հայկական տարբեր պիեսներ, նաև վեպեր և վիպակներ եմ թարգմանել հայերենից պարսկերեն: Անցյալ տարի ճանաչվել եմ Իրանի մասշտաբով ամենասիրված թարգմանիչը: Սա պատիվ էր թե՛ ինձ, թե՛ իրանահայության համար: Սա փաստում է նաև այն մասին, որ Իրանում կարևորում են հայերի այնտեղ լինելը, մեր կատարած աշխատանքը:

Տարիների ընթացքում թարգմանել եմ Երվանդ Օտյանի «Անիծյալ տարիները 1914-1919. անձնական հիշատակներ», «Թաղականին կնիկը», «Ընկեր Փանջունի» ստեղծագործությունները, Վահան Թոթովենցի «Կյանքը հին հռովմեական ճանապարհին»վեպը, Սամվել Կոսյանի «Գուցե փրկվենք» պիեսը, ինչպես նաև նրա մանկապատանեկան ստեղծագործությունները, Էդվարդ Միլիտոնյանի, Ժիրայր Անանյանի, Կարինե Խոդիկյանի ստեղծագործություններից: Սա, իհարկե, ամբողջ ցանկը չէ»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Խեչումյանը: Նկատում եմ՝ հիմնականում պիեսներ է թարգմանել: «Քանի որ նաև թատրոնի ռեժիսոր եմ, առաջ ավելի շատ պիեսներ էի թարգմանում, բայց վերջերս սկսել եմ վեպեր ու վիպակներ թարգմանել: Պատրաստ է հրատարակության Ալ. Շիրվանզադեի «Քաոսը»:

Մի քանի օր առաջ էլ լույս տեսավ Ռուբեն Մարուխյանի «Չիկարելիի արկածները»: Գիրքն արդեն հանձնել եմ Հայաստանի ազգային գրադարանին: Շուտով Թեհրանում լույս կտեսնի իմ թարգմանությամբ Մկրտիչ Սարգսյանի «Քաջ Նազարը»»,-նշում է մեր զրուցակիցը: Ասում է՝ մի քանի տարի առաջ, երբ Իրանում ներկայացրեց Մկրտիչ Սարգսյանի «Զինվորներ և սիրահարներ» վիպակի թարգմանությունը, իրեն հրավիրել էին Թեհրանի պետական ռադիո: «Մինչ մենք զրուցում ենք տաղավարում, նույն պահին ուղիղ եթերի միջոցով փողոցում հարցում էր անցկացվում՝ կարդացե՞լ են գիրքը, հետաքրքրե՞լ է իրենց: Երիտասարդները ոգևորությամբ պատմում էին իրենց տպավորությունների մասին: Այդ օրը կրկին համոզվեցի, որ մարդիկ բավականին հետաքրքրված են թարգմանություններով, կարդում են դրանք, ուրեմն կատարված աշխատանքն իզուր չէ: Տեսեք՝ Սամվել Կոսյանի «Գուցե փրկվենք» պիեսն արդեն չորրորդ անգամ է հրատարակվում, ընդհանուր առմամբ լույս է տեսել գրքի մոտ 9000 օրինակ:

Այս պիեսի հիման վրա նաև շուտով ներկայացում կբեմադրվի Թեհրանում»,-ասում է թարգմանիչը: Թարգմանչական աշխատանքն իր բնույթով բարդ է, ժամանակատար: Հետաքրքրվում եմ՝ ընթացքում լինո՞ւմ են խնդիրներ: Անդրադառնում ենք նաև դրանց՝ փորձելով հասկանալ՝ նման են երկու երկրներում առկա դժվարությունները: Թարգմանիչ-ռեժիսորը նշում է՝ տարբեր երկրներ տարբեր պայմաններ ունեն: «Արվեստի մարդիկ միշտ ամեն ինչից բողոքում են (ծիծաղում է-խմբ.): Նրանք ուզում են ամեն ինչ կատարյալ տեսնել, ժողովուրդները բարեկեցիկ կյանքով ապրեն, աշխարհում էլ խաղաղություն լինի: Գուցե նաև դա է պատճառը, որ որքան էլ ամեն ինչ լավ լինի՝ արվեստի մարդու պարտականությունն է բողոքել անարդարությունների դեմ: Իրանում արդեն լույս է տեսել իմ 39-րդ գիրքը, իհարկե, լինում են խնդիրներ, բայց դրանք այնքան լուրջ չեն, որ, օրինակ՝ ինձ համար դժվարություններ ստեղծեն:

Կարևորն այն է, որ երկու երկրներն էլ և դրանց մշակութային բնագավառով զբաղվող գերատեսչություններն ու անձերն ավելի մեծ կարևորություն տան գրականությանն ու արվեստին, հատկապես թարգմանչական բնագավառին: Հայաստանի ԿԳՄՍ նախարարությունը վերջին տարիներին դրամաշնորհներ է տալիս թարգմանիչներին, նույն էլ Իրանում է արվում: Սա շատ է քաջալերում թարգմանիչներին, որպեսզի նրանք անդրադառնան մի երկրի հեղինակներին և ներկայացնեն նրանց մյուս երկրին: Դժվարություններն ավելի շատ այլ տեղում են թաքնված:

Օրինակ՝ Իրանն իսլամական երկիր է, որոշ բաներ իրենց համար ընդունելի չեն, և թարգմանիչներն աշխատում են նկատի ունենալ նման հարցերը, երբ թարգմանում են գրական երկեր»,-ընդգծում է թարգմանիչը: Թարգմանչական գործն, անշուշտ, կարևոր է, այն ունի իր նրբությունները, առանձնահատկությունները և նաև բարդությունները: Ի վերջո, շատ հաճախ բնագիրը թարգմանելիս հնարավոր է հանդիպել բառերի, որոնք բնորոշ են միայն տվյալ լեզվին և կարող են փոխադրելի ու հասկանալի չլինել այլ մշակույթ ունեցող ժողովրդի համար: «Պետք է նշել հետևյալը՝ թարգմանչությունը պարտավորեցնում է մարդուն ընտրել ճիշտ բառեր, որոնք հասկանալի կլինեն տվյալ երկրի ընթերցողի համար:

Դա պարտականություն է: Իմ պարագայում, օրինակ՝ կարևոր նշանակություն ունի այն, որ ես շատ թելերով եմ կապված Հայաստանի հետ, հաճախ եմ գնում-գալիս, գիտեմ ինչպիսին են մարդկային հարաբերությունները, գիտեմ, թե որ հարցին ինչպես են անդրադառնում, իսկ դա շատ է օգնում, որ իմ թարգմանություններն ավելի հաջող լինեն: Բայց, միևնույն է, այն բավականին բարդ աշխատանք է, մարդը չի կարող դրա «կողքով հանգիստ անցնել»: Ես հիմա Մկրտիչ Սարգսյանի «Գրիգոր Նարեկացի» ստեղծագործությունն եմ թարգմանում, շատ գեղեցիկ վեպ է՝ հրաշալի տեսարաններով: Առաջարկում եմ, որ կարդան այդ գիրքը:

Մտքերն այնքան գեղեցիկ են շարադրված, որ հավատացեք՝ մեկ տողի վրա մինչև անգամ կարող եմ կես կամ մեկ ժամ ծախսել, որ հարմար և ճիշտ բառերը գտնեմ, որոնք կբնութագրեն տեսարանն ու հույզերը, որ նաև այդ բառերը կարողանան ճիշտ փոխանցել հեղինակի մտքերը: Թարգմանությունը կարող ենք համեմատել գեղեցիկ վարդի հետ, որին նայում ես ապակու հետևից: Ինչ էլ անենք, որքան էլ անթերի թարգմանություն ներկայացնենք, իհարկե, այն նույնը չէ, ինչ բնագիրը:

Բայց աշխատում ենք ճիշտ նախադասություններ ու բառեր ընտրել, որ կարողանանք գրողի մտքերը փոխանցել ընթերցողին: Այդ դեպքում նաև թարգմանչի կատարած աշխատանքը ջուրը չի ընկնի»,հավելում է նա: Իսկ զրույցը եզրափակում ենք կարևոր մտքով. «Միակ բանը, որ կարող է փրկել աշխարհը, արվեստն ու գրականությունն են: Դրանք գեղեցկացնում են կյանքը, և դրանց շնորհիվ ժողովուրդների կապն ավելի է ամրապնդվում, նրանք իրար ավելի են մոտենում»,-եզրափակում է Անդրանիկ Խեչումյանը:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Գ.Ծառուկյանի շնորհիվ «Մուլտի Ֆայթ»-ն ու աշխարհահռչակ Ջորջիո Պետրոսյանը պայմանագիր են ստորագրել «Իրապես չէի ցանկանա վերադառնալ խիստ սահմանափակումների ռեժիմին». Պուտինը՝ ՌԴ-ում կորոնավիրուսային իրավիճակի մասին BMW-ն գաղտնազերծել է նոր M3 և M4 մոդելները (լուսանկարներ) Ղազախստանը վերացրեց մահապատիժը Բոլոր խնդիրների լուծումն ունի մեկ հիմնական բանաձև, այն է` Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականը. Արսեն Բաբայան Պուտինը Լուկաշենկոյին չի շնորհավորել երդմնակալության կապակցությամբ. Պեսկով Գագիկ Ծառուկյանի գործով հանցագործության մասին հաղորդում է ներկայացվել Կորոնավիրուսից երկու զինծառայող է մահացել «Կրակելով սպանել են, ապա այրել մարմինը». Սեուլը Փհենյանին մեղադրել է հարավկորեացի պաշտոնյայի սպանության համար Ի՞նչ հեռանկարներ ունի Նիկոլ Փաշինյանը Հայաստանի համար՝ մինչև 2050 թվականը (տեսանյութ) Ֆլիկ. Սևիլյան արժանիորեն հաղթեց Եվրոպա լիգան «Ի՞նչ կարծիքի եք, գուցե Վայոց Ձորի մարզպետարա՞նը պատասխանի Էրդողանին»․ Աշոտյան Իրանի նախագահը 4 օր ուշացումով է Նիկոլ Փաշինյանին շնորհավորել Անկախության տոնի առթիվ Վլադիմիր Պուտինն առաջադրվել է Նոբելյան մրցանակի Կարդում կարդում եք, սա էլ կարդացեք, պարոն վարչապետ. Արմեն Աշոտյան Էվերտոնը պատմական ցուցանիշ է գրանցել ԿԳՄՍ փոխնախարարը պատրաստվում է հրաժարական տալ Քննարկում է վճարովի համակարգում սովորող ուսանողներին ֆինանսական աջակցություն ցուցաբերելու հարցը. Արայիկ Հարությունյան Ի՞նչ մանրամասներ է հայտնում ոտքերը բանտախցին մեխած կալանավորի մայրը «Ինձ ինչ». Թորոսյանի ցինիկ վերաբերմունքի պատճառով Pfizer-ը հեռացել է Հայաստանից
website by Sargssyan