Ինչպե՞ս են առաջին անգամ ստացել խտացրած կաթ. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Խտացրած կաթը կովի կաթի ջրազատված պահածո է։ Միանշանակ կարծիք չկա այն մասին, թե ում է պատկանում խտացրած կաթ ստեղծելու առաջնայնությունը: Ոմանք այս հարցում դափնին տալիս են պահածոների ֆրանսիացի գյուտարար Նիկոլաս Ֆրանսուա Ապպերին: Հենց նա է ուշադրություն դարձրել այն փաստին, որ եթե սննդային հեղուկը հերմետիկ փակվի տարողության մեջ և եփվի, ապա այն կարելի է շատ ավելի երկար պահել: Դա նրան դրդել է նմանատիպ փորձեր կատարել կաթի հետ: Բայց քանի որ ապակե տարողությունները հաճախ են պայթում բարձր ջերմաստիճանից, Ապպերն ի վերջո փորձել է փոխարինել դրանք մետաղականով: Նման կերպ հայտնվել են պահածոները: Գյուտարարը շարուն ակել է փորձեր կատ արել տար բ ե ր սննդամթերքների հետ:

Շուտով նա բացել է իր սեփական խանութը, իսկ նրա արտադրանքը մեծ ժողովրդականություն է վայելել, և 1810 թվականին Ապպերը իր գյուտի համար անգամ մրցանակ է ստացել Նապոլեոն Բոնապարտից: Նույն թվականին լույս է տեսել նաև նրա աշխատությունը, որտեղ նկարագրվում է սննդի պահածոյացման գործընթացը: Ամերիկացի Գեյլ Բորդենը ևս զբաղվել է սննդամթերքի երկարաժամկետ պահպանման հարցերով: Նա ուշադրություն է դարձրել այն փաստի վրա, որ եթե եռման ընթացքում կաթին ավելացնում են շաքար, ապա այն դառնում է ավելի խիտ և համեղ: Բայց այդ դեպքում պատրաստման ընթացքում տաքացվող խառնուրդը հաճախ այրվում է և նստում տարողության հատակին և պատերին: Վակուումային թավայի օգտագործումը նույնպես չի օգնել լուծել այդ խնդիրը:

Այնուհետև Բորդենը պարզապես փորձել է սովորական յուղով պատել տարողության հատակն ու պատերը: Նման կերպ 1849 թվականին ստեղծվել է խտացրած կաթի արտադրության առաջին սարքը: Յոթ տարի անց Բորդենը արտոնագրել է իր հայտնագործած՝ շաքարով խտացրած կաթի արտադրության տեխնոլոգիան: Երկու տարի անց նա բացել է խտացրած կաթի առաջին գործարանը: Այդ սննդատեսակը հատկապես հայտնի է դարձել Քաղաքացիական պատերազմի տարիներին, ինչը հետագայում թույլ է տվել Բորդենին բացել ևս մի քանի ձեռնարկություն: Գոյություն ունի խտացրած կաթի պատմության մեկ այլ տարբերակ:

Ենթադրվում է, որ այդ սննդատեսակը ստացվել է պատահաբար՝ 1829 թվականին Արգենտինայում: Այդ ժամանակահատվածում երկրում քաղաքացիական պատերազմ է եղել, որն արդեն ավարտին է մոտեցել: Արգենտինայի երկու գեներալ խաղաղության պայմանագիր են ստորագրել միմյանց միջև և տոնակատարություն կազմակերպել ի պատիվ այդ իրադարձության: Դրան նախապատրաստվելիս սպասուհին պատահաբար կրակի վրա է թողել կաթով լի տարողությունը: Բնականաբար, կաթը փչացել է, բայց գեներալներից մեկը, ճաշակելով ուտեստի մնացորդները, հայտարարել է, որ այն շատ համեղ է, որից հետո խտացրած կաթը մեծ ժողովրդականություն է ստացել երկրում:

Ռուսաստանում խտացրած կաթի պատմությունը սկսվել է 1881 թվականից: Այնուամենայնիվ, խտացրած կաթը շատ տարածված չի եղել, և, որպես արդյունք, շուտով փակվել է Օրենբուրգում գործող միակ գործարանը: Ճիշտ է, եղել են նաև մի քանի այլ գործարաններ, որոնք խտացրած կաթ են արտադրել սահմանափակ քանակությամբ: Այս սննդատեսակի նկատմամբ վերաբերմունքը փոխվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին: Այդ ժամանակ խտացրած կաթը առանձնահատուկ արժեք է ունեցել, ուստի այն տրվել է միայն հիվանդներին և զինվորականներին: Հետպատերազմյան տարիներին սկսվել է խտացրած կաթի զանգվածային արտադրություն ամբողջ ԽՍՀՄ-ում:

Դրա արտադրության համար ավելի ու ավելի շատ գործարաններ են բացվել: Խտացրած կաթ ստանալու տեխնոլոգիական գործընթացը բավականին պարզ է, և այն գործնականում չի փոխվել իր գյուտի ժամանակներից ի վեր: Կաթը մասամբ գոլորշիանում է և խտացվում շաքարով: Ցանկության դեպքում անգամ տնային պայմաններում կարելի է պատրաստել համեղ և սննդարար խտացրած կաթ:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Գ.Ծառուկյանի շնորհիվ «Մուլտի Ֆայթ»-ն ու աշխարհահռչակ Ջորջիո Պետրոսյանը պայմանագիր են ստորագրել «Իրապես չէի ցանկանա վերադառնալ խիստ սահմանափակումների ռեժիմին». Պուտինը՝ ՌԴ-ում կորոնավիրուսային իրավիճակի մասին BMW-ն գաղտնազերծել է նոր M3 և M4 մոդելները (լուսանկարներ) Ղազախստանը վերացրեց մահապատիժը Բոլոր խնդիրների լուծումն ունի մեկ հիմնական բանաձև, այն է` Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականը. Արսեն Բաբայան Պուտինը Լուկաշենկոյին չի շնորհավորել երդմնակալության կապակցությամբ. Պեսկով Գագիկ Ծառուկյանի գործով հանցագործության մասին հաղորդում է ներկայացվել Կորոնավիրուսից երկու զինծառայող է մահացել «Կրակելով սպանել են, ապա այրել մարմինը». Սեուլը Փհենյանին մեղադրել է հարավկորեացի պաշտոնյայի սպանության համար Ի՞նչ հեռանկարներ ունի Նիկոլ Փաշինյանը Հայաստանի համար՝ մինչև 2050 թվականը (տեսանյութ) Ֆլիկ. Սևիլյան արժանիորեն հաղթեց Եվրոպա լիգան «Ի՞նչ կարծիքի եք, գուցե Վայոց Ձորի մարզպետարա՞նը պատասխանի Էրդողանին»․ Աշոտյան Իրանի նախագահը 4 օր ուշացումով է Նիկոլ Փաշինյանին շնորհավորել Անկախության տոնի առթիվ Վլադիմիր Պուտինն առաջադրվել է Նոբելյան մրցանակի Կարդում կարդում եք, սա էլ կարդացեք, պարոն վարչապետ. Արմեն Աշոտյան Էվերտոնը պատմական ցուցանիշ է գրանցել ԿԳՄՍ փոխնախարարը պատրաստվում է հրաժարական տալ Քննարկում է վճարովի համակարգում սովորող ուսանողներին ֆինանսական աջակցություն ցուցաբերելու հարցը. Արայիկ Հարությունյան Ի՞նչ մանրամասներ է հայտնում ոտքերը բանտախցին մեխած կալանավորի մայրը «Ինձ ինչ». Թորոսյանի ցինիկ վերաբերմունքի պատճառով Pfizer-ը հեռացել է Հայաստանից
website by Sargssyan