Երևան, 07.Դեկտեմբեր.2022,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
Մահացել է Արման Թաթոյանի հայրը Սուր շնչառական հիվանդությունների թիվը աճել է հատկապես մինչև 14 տարեկան երեխաների շրջանում Ադրբեջանը Հայաստանի իշխանության լուռ համաձայնությամբ մեծացնում է ճնշումը Արցախի նկատմամբ. Տիգրան Աբրահամյան Երեխաներ և ծնողներ կորցրած մարդիկ անգամ այդ ծանրագույն պահին Գորբաչովին հարցեր էին ուղղում Արցախի մասին. Աշոտյան Սեպտեմբերի 13–ին հակառակորդը չպահվող դիրքով մխրճվել և շրջափակելով մի քանի այլ դիրք է գրավել. Օհանյան Սպիտակի ավերիչ երկրաշարժից անցել է 34 տարի Օդի ջերմաստիճանը կբարձրանա Ցավով կարդում եմ ադրբեջանցիների քոմենթները և… Հուսով ենք՝ Հայաստանն անպատասխան չի թողնի Անկարայի և Բաքվի մեկնած խաղաղության ձեռքը. Թուրքիայի ՊՆ ղեկավար Պեմզաշենում սպանված ընտանիքի ամուսինը խոսել է. նոր բեկում


Դեմոգրաֆիկ «դամոկլյան սուրը». ի՞նչ են կանխատեսում մասնագիտացված կառույցները. «Փաստ»

Վերլուծական

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Օրերս ՄԱԿ-ը տվյալներ ներկայացրեց այն մասին, որ աշխարհի բնակչությունը հատել է 8 միլիարդի սահմանագիծը։ Եթե 2011 թվականին աշխարհի բնակչության թիվը պաշտոնապես եղել է 7 միլիարդ, ապա կանխատեսվում է, որ 2050 թվականին բնակչությունը կհասնի 9,7 միլիարդի, իսկ 2080 թվականին՝ 10,4 միլիարդի։ Հիմնականում աֆրիկական և որոշ ասիական երկրներ են, որոնք դարձել են աշխարհի բնակչության աճի հիմնական շարժիչը։ Սակայն զարգացած պետությունների գերակշիռ մասը և որոշ զարգացող երկրներ բախվում են բնակչության թվի նվազման և ծերացման խնդրին։ Դեմոգրաֆիկ խնդիրը ազդում է ինչպես այդ երկրների ներուժի, այնպես էլ տնտեսական հեռանկարի վրա։

Օրինակ՝ ծնելիության ցածր ցուցանիշների պահպանման պարագայում թոշակառուների քանակը կարող է գերազանցել աշխատողների քանակին, ինչը լուրջ բեռ է դառնալու տնտեսության համար։ Միաժամանակ, պետք է հաշվի առնել, որ հատկապես զարգացած երկրներում մարդկանց կյանքի տևողությունը բավական բարձր է։ Օրինակ՝ ծնելիության շատ ցածր ցուցանիշների պատճառով լուրջ տնտեսական խնդիրների է բախվում Ճապոնիան, որի կառավարությունը տարբեր նախաձեռնությունների միջոցով փորձում է խթանել բնական աճը։ Իսկ այն երկրները, որոնց բնակչության համամասնության մեջ մեծ է երիտասարդների մասնաբաժինը, զարգացման ահռելի հնարավորություններ են ստանում։ Օրինակ՝ երիտասարդ բնակչության ամենամեծ մասնաբաժինն այս պահին ունի Հնդկաստանը, որը, տարբեր կանխատեսումների համաձայն, առաջիկա տարիներին իր ընդհանուր բնակչության թվով անցնելու է Չինաստանից։

Ուստի, մեծ թվով երիտասարդ բնակչության առկայությունը Հնդկաստանին տնտեսական առումով մրցակցային առավելություն է տալիս, սակայն այդ երկիրն էլ երիտասարդների մասնագիտական որակի բարձրացման և գործազրկության կրճատման խնդիր ունի։ Ինչ վերաբերում է Հայաստանին, ապա մարդկանց կյանքի տևողությունը երկրում շարունակում է բարձրանալ, սակայն, ի տարբերություն աշխարհում առկա միտումների, ծնելիության մակարդակը շարունակում է նվազել։ Ըստ ՄԱԿ-ի Բնակչության հիմնադրամի հայաստանյան գրասենյակի տվյալների, Հայաստանում ծնելիության մակարդակը կազմում է 1,6, սակայն այս ցուցանիշը ավելի կիջնի, քանի որ կանխատեսումներն այնպիսին են, որ մինչև 2050 թվականը ծնելիության նվազման միտումը կպահպանվի: Այսինքն, մինչև 2050 թվականը Հայաստանի բնակչության թիվը ևս կնվազի: Մյուս կողմից՝ պետք է նկատի ունենալ, որ Հայաստանի բնակչությունն առանց այն էլ քիչ է, և թվաքանակի նվազման միտումների առկայությունը ենթադրում է նաև մեր երկրի տնտեսական, քաղաքական և ռազմական ներուժի կրճատում այն պարագայում, երբ գտնվում ենք բավական բարդ աշխարհաքաղաքական դիրքում։

Իսկ հարևան Իրանում և հատկապես մեր նկատմամբ թշնամաբար տրամադրված Թուրքիայում և Ադրբեջանում բնակչության թվաքանակը շարունակում է աճել։ Ուստի քրիստոնեական բնակչություն ունեցող Հայաստանը պետք է անհրաժեշտ մարդկային ռեսուրսներ ունենա իր շահերը պաշտպանելու համար։ Միևնույն ժամանակ, բացառված չէ, որ ապագայում տեղի ունենալիք գործընթացների ու միգրացիոն հոսքերի արդյունքում փոխվի նաև Հայաստանի բնակչության համամասնությունը, ինչպես, օրինակ՝ տեղի է ունեցել եվրոպական մի շարք երկրներում, որտեղ միգրանտների և փախստականների ներհոսքի արդյունքում մեծացել է մահմեդական բնակչության մասնաբաժինը։ Հայաստանում ծնելիության այսպիսի ցածր մակարդակի հիմնական պատճառը սոցիալտնտեսական է։ Ցածր աշխատավարձերի, բնակարանային պայմանների բարելավման հնարավորությունների սղության, գործազրկության բարձր ցուցանիշների և առկա ռեսուրսների անհավասարաչափ բաշխման արդյունքում մարդիկ նախընտրում են քիչ երեխաներ ունենալ։

Այսինքն, ամենից առաջ պետք է բարելավել երկրի սոցիալ-տնտեսական դրությունը և պայմաններ ստեղծել կայուն ամուսնությունների և ծնելիության խթանման համար։ Ճիշտ է՝ կառավարությունը որոշ քայլեր փորձել և փորձում է ձեռնարկել ծնունդները խթանելու համար, սակայն այդ նախաձեռնությունները բավարար չեն։ Ինչպե՞ս կարող է ծնելիության մակարդակն աճել այն պարագայում, երբ իշխանությունների կողմից փողահարվող «տնտեսական աճին» զուգահեռ, մասնագիտացված կառույցները կանխատեսում են Հայաստանում աղքատության կտրուկ ավելացում։ Մյուս կողմից էլ՝ բնակչության աճը խթանելու համար կարևոր է ներգաղթի խրախուսումը, այնինչ արտագաղթի բարձր տեմպը շարունակվում է, իսկ ներկա պայմաններում Սփյուռքում պատմական նվազագույնի է հասել Հայաստան վերադառնալու ցանկությունը։ Փաշինյանը 2019 թվականին խոստանում էր, որ Հայաստանի բնակչության թիվը հասցնելու են 5 մլն-ի, սակայն փորձը ցույց է տալիս, որ ինչ խոստում նա տալիս է, հակառակն է տեղի ունենում։

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

 
Մահացել է Արման Թաթոյանի հայրը Հայաստանը բացասական է վերաբերվում Լաչինի միջանցքի շուրջ վերջին զարգացումներին․ ԱԺ նախագահ Պաշտոնական դիմում եմ ներկայացրել ՀՀ ԱԺ պատգամավորական մանդատը չվերցնելու վերաբերյալ. Մարիա ՊետրոսյանՍուր շնչառական հիվանդությունների թիվը աճել է հատկապես մինչև 14 տարեկան երեխաների շրջանում Ադրբեջանը Հայաստանի իշխանության լուռ համաձայնությամբ մեծացնում է ճնշումը Արցախի նկատմամբ. Տիգրան ԱբրահամյանԵրեխաներ և ծնողներ կորցրած մարդիկ անգամ այդ ծանրագույն պահին Գորբաչովին հարցեր էին ուղղում Արցախի մասին. ԱշոտյանՍեպտեմբերի 13–ին հակառակորդը չպահվող դիրքով մխրճվել և շրջափակելով մի քանի այլ դիրք է գրավել. Օհանյան Սպիտակի ավերիչ երկրաշարժից անցել է 34 տարի Երկրաշարժի անմեղ զոհերի հիշատակն ու մեզ բաժին հասած դառնությունները նորովի վերապրում ենք նաև այսօր. Նաիրի ՍարգսյանՕդի ջերմաստիճանը կբարձրանա Վերջին 10 տարում Հայաստանում ՃՏՊ-երից մահացել է ավելի քան 3220 մարդ. Մանե ԹանդիլյանՑավով կարդում եմ ադրբեջանցիների քոմենթները և… Խաղաղության հասնելու միակ տարբերակը նույն տարածաշրջանում կողք կողքի, բայց ոչ միասին ապրելն է. Ռուբեն ՎարդանյանԴեկտեմբերի 11-ին տեղի կունենա «Արմռոբոտիքս» ռոբոտաշինության մրցույթըՀԱՊԿ-ի վերաբերմունքից Հայաստանի մտահոգությունն օբյեկտիվ է․ ԿլինցևիչՄանե Թանդիլյանը ամենաշատ հիշատակվող կին լիդերն է Հայաստանում Հուսով ենք՝ Հայաստանն անպատասխան չի թողնի Անկարայի և Բաքվի մեկնած խաղաղության ձեռքը. Թուրքիայի ՊՆ ղեկավարՁերբակալվել է Երևանի նախկին քաղաքապետի տեղակալը Հյուսիսային Կովկասի հինգ դպրոցներում հայտնվել են արևային էլեկտրակայաններ Հեռացնել նիկոլիզմը,սա է մեր քաղաքական դաշտի առաջնային խնդիրներից մեկը. ՇարմազանովԳյումրիում բազմաբնակարան նոր շենքեր են կառուցվելՊեմզաշենում սպանված ընտանիքի ամուսինը խոսել է. նոր բեկում Կայացել է Դովեղ գյուղի այգու բացման արարողությունը ՀՀ-ն ստացել է Բաքվի առաջարկները, մինչև տարեվերջ հնարավոր է Փաշինյան-Ալիև հանդիպում «Անմահ գնդի» ակտիվիստները ծաղիկներ են խոնարհել Անհայտ զինվորի գերեզմանին Գագիկ Սուրենյանը լավ լուր է հայտնում Նայելով, թե որքան է հուզվում Ազարյանը, համոզվում ես՝ արվածը ճիշտ էրՊուտինը ստորագրեց Արևային ակնոց. ինչո՞վ էին տարբերվում Թութանհամոնի, Ներոնի «ակնոցները» ժամանակակիցներից. «Փաստ»Վախ կա մարդկանց մեջ, նույնը չէ, ինչ սեպտեմբերի 13-ից առաջ էր. հարցազրույց «Ապրելու երկիր» խմբակցության ղեկավարի հետ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (6 ԴԵԿՏԵՄԲԵՐԻ). Արգելվել է ստրկությունը, պայթել է ռազմամթերք տեղափոխող նավ, ինքնաթիռն ընկել է բնակելի շենքի վրա. «Փաստ»Իրա­վի­ճա­կը Անդր­կով­կա­սում թեք­վում է դե­պի զին­ված նոր սրաց­ման, որը Ռու­սաս­տա­նը հեր­թա­կան ան­գամ փոր­ձում է կան­խել. «Փաստ»Ժամը 11-ից լույս չի լինելուՍտեփանակերտում մեկնարկել են Արցախի Հանրապետության պետական նախարարին կից բարեգործական խորհրդի 6-րդ նիստի աշխատանքները Պայքարի բացակայությունը՝ ճանապարհ դեպի պարտություն. «Փաստ»«Իմ ցավոտ հպարտությունն է». պատերազմի առաջին օրից Հարությունը կամավոր մեկնել է Արցախ. «Փաստ»Ռուսական խաղաղապահ զորախումբը հայտարարություն է տարածել «Իշխանությունները չեն ուզում որևէ հայանպաստ լուծման հասնել. բանակցային գործընթացից դրական ակնկալիք չկա». «Փաստ»«Արևային կայանների օգտագործման նոր հնարավորություններ են դիտարկվում». «Փաստ»Հիվանդ գլխից՝ առողջի վրա. ում ենք ընտրել, ումից ենք պահանջում. «Փաստ»«Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենայինում գործելաոճի փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում ակնհայտ կլինի բոլորի համար». ԶՊՄԿ կայուն զարգացման գծով տնօրեն. «Փաստ»Բոլորիս սրտերը ծակծկել են ու թողել, որ արնաքամ լինենք, քարն ի՞նչ է, որ չծակեին. «Փաստ»«Եթե Հայաստանում իշխանությունը չփոխվեց, բանակցային գործընթացում որևէ դրական ակնկալիք չպետք է ունենանք». «Փաստ»Տարաձայնություններ՝ կապված Ստամբուլ յան կոնվենցիայի հետ. «Փաստ»Վոլ­կովն ադր­բե­ջան­ցի­նե­րի թի­րա­խում է. «Փաստ»Ոչ մի պայմանագիր չի կարող լուծել խաղաղության հարցը. Ռուբեն ՎարդանյանՀրազենային վիրավորում ստացած զինծառայողի վիճակում նկատվում է դրական դինամիկա Ռուբլին և դոլարը կտրուկ աճել են. տարադրամի փոխարժեքն՝ այսօր Աշոտյանի ելքը երկրից արգելվել է կամայականորեն, հեռախոսային իրավունքի ուժով, բացահայտ արհամարհելով Սահմանադրությունն ու օրենքները. Տիգրան Աթանեսյան Հայաստանի ֆինանսիստների ասոցիացիայի և Աուդիտորների պալատի միջև համագործակցության հուշագիր է կնքվել