«ՀՀ պաշտոնյաների հակահայկական թեզերն ու զառանցանքները Հայաստանի շահերի դեմ են օգտագործվում»․ «Փաստ»
Հարցազրույց
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
Եռակողմ հայտարարության ստորագրումից մեկ տարի անց տեղի է ունենում այն, ինչ սպասվում էր ու կանխատեսվում այս ամբողջ ընթացքում:
«Փաստի» հետ զրույցում նման կարծիք է հայտնել քաղաքագետ Գագիկ Համբարյանը: Վերլուծելով գործընթացներն ու հայտարարությունները՝ նա մի շարք իրողություններ առանձնացրեց: «Կապիտուլ յացիայի ակտը ստորագրելուց հետո ՀՀ վարչապետի պաշտոնը զբաղեցնող Նիկոլ Անհողը նաև բազմաթիվ բանավոր համաձայնություններ է ունեցել Ադրբեջանի բռնապետի հետ: Եռակողմ հայտարարության մեջ կար կետ, ըստ որի, 2020 թ. նոյեմբերի 9-ին ռազմական գործողությունները դադարեցվում են, ու զորքերը պետք է մնային այնտեղ, որտեղ կանգնած էին: Իսկ ի՞նչ ունենք այդ հայտարարությունից հետո: Ունենք հանձնված մի քանի տարածքներ, ինչը կազմակերպվել էր հենց վերոնշյալ բանավոր համաձայնության արդյունքում: Խոսքը Հադրութի շրջանի Հին Թաղեր ու Խծաբերդ գյուղերի մասին է:
Ավելին՝ ունեցանք ավելի քան 100 գերեվարված, նաև հանձնված տարածքներ Սյունիքի սահմանամերձ շրջաններում: Ունեցանք նաև խայտառակ նախնական դեմարկացիա և դելիմիտացիա, որը ՀՀ կապիտուլ յանտ իշխանությունները կազմակերպեցին GPS համակարգով: Ու սա այն դեպքում, երբ համակարգը պատկանում է Google-ին՝ ֆինանսական շահեր հետապնդող մասնավոր կազմակերպությանը: Հիմա կապիտուլ յացիոն ակտի ստորագրումից միայն մեկ տարի անց է հայտարարվում, որ Ռուսաստանի բանակի գլխավոր շտաբում կան քարտեզներ, որոնցով պետք է դեմարկացիա ու դելիմիտացիա կատարվի: Հարց է առաջանում՝ եթե այդ քարտեզները կային, ապա կապիտուլ յացիոն ակտի ստորագրումից հետո ենթադրաբար բանավոր համաձայնություններով ինչո՞ւ մեզ գցեց ծանր իրավիճակի մեջ»,-ասաց քաղաքագետը:
Դիտարկելով հայտնի այլ իրողությունները՝ նա հավելեց. «Կապիտուլ յացիոն ակտի ստորագրումից հետո՝ 2021-ի մայիսին, իշխանությունները թույլ են տվել, որ ադրբեջանական զորքերը մոտ 3-5 կմ խորությամբ ներխուժեն Գեղարքունիքի ու Սյունիքի մարզեր: Այդ զորքերը մինչ օրս այնտեղ են գտնվում: Այդ կապիտուլ յացիոն ակտից հետո մենք օկուպացված ՀՀ տարածքներ ունենք, որի վերաբերյալ գործող վարչակարգը մի ծպտուն անգամ չի հանում: Ավելին՝ չի էլ նշում, թե այդ օկուպացիոն զորքերը երբ են դուրս գալու: Մենք, ընդհանուր առմամբ, խայտառակ պատկեր ունենք՝ կապված բարոյահոգեբանական վիճակի հետ»,-ասաց նա՝ հավելելով, որ ՀՀ գործող իշխանություններն արտաքին քաղաքականության ուղղությամբ ոչինչ չեն ձեռնարկում:
«Մեծ հաշվով, այն, ինչ կապիտուլ յացիոն ակտից հետո սպասվում ու կանխատեսվում էր հատկապես միջազգային ասպարեզում, ամբողջությամբ իրականանում է: Ավելին՝ միջազգային հարաբերություններում ՀՀ շահերի դեմ են օգտագործվում ՀՀ վարչապետի, ԱԺ նախագահի, ԱԽ քարտուղարի և այլ պաշտոնյաների հակահայկական թեզերն ու զառանցանքները: Օրինակ՝ գերիների վերաբերյալ ՄԻՊ-ի զեկույցն ադրբեջանական կողմից հերքվում է հենց ՀՀ ԱԺ նախագահ Ալեն Սիմոնյանի հակահայկական զառանցանքներով, որը ՀՀ ՄԻՊ զեկույցը «հնարած» է համարում: ՀՀ գործող իշխանությունները կարողացան 2021 թ. հունիսի 20-ին տեղի ունեցած արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններում վերարտադրվել և, Նիկոլի խոսքով, «պողպատյա մանդատ» ստանալ: Այդուհանդերձ, այդ «պողպատյա մանդատը» միայն Հայաստանի տարածքում կարող են օգտագործել, դրսում այն պարզապես թղթե շերեփ է, որն անհրաժեշտության դեպքում վերցնում ու շպրտում են նրա դեմքին, կամ պատռում և մի կողմ են գցում»,-ասաց քաղաքագետը՝ նշելով, որ ասվածի օրինակներն արդեն տեսել ենք:
Ինչ վերաբերում է նման պայմաններում նաև խաղաղության հաստատման շուրջ օրակարգն ամեն գնով առաջ տանելու ՀՀ իշխանությունների փորձերին՝ Գ. Համբարյանն ընդգծեց. «Նախ՝ պետք է նշեմ, որ կապիտուլ յացիայի ենթարկված երկիրը և նրա քաղաքական իշխանությունը երբևիցե որևէ օրակարգ չեն կարող պարտադրել կամ առաջ քաշել: Այս համատեքստում կրկին շեշտեմ այն միտքը, որ ներսի «պողպատյա մանդատը» դրսում առոչինչ է: Օրինակ՝ ինչ էր խոստանում 2021 թ. հունվարի 11-ի եռակողմ հանդիպումից առաջ, ու ինչ տեղի ունեցավ հունվարի 11-ին: Այդ հանդիպումը ցույց տվեց, որ նա տարրական կամակատար է: Գնալուց առաջ հայտարարեց, որ առաջնայինը գերիների հարցն է, իսկ այդ հանդիպման ժամանակ նշված հարցն անգամ չէր էլ քննարկվել: Ամիսներ են անցել, գերիների հարցը լուծված չէ:
Ընդհանուր առմամբ, դրսում իրեն հասկացնում են, որ չի կարող օրակարգ առաջ քաշել: Բացի այդ, երբ Ադրբեջանի հետ խաղաղություն հաստատելու օրակարգ է առաջ բերում, պետք է հասկանա, որ համապատասխան ցանկություն պետք է լինի նաև մյուս կողմից: Իսկ մենք տեսնում ենք Հայաստանի հետ հարաբերությունների վերաբերյալ թուրք-ադրբեջանական տանդեմի կողմից առաջ քաշվող համատեղ արտաքին քաղաքական դոկտրին, որտեղ մեզ հետ նախապայմաններով են խոսում: Առաջին նախապայմանն Ադրբեջանի հետ խաղաղության պայմանագրի ստորագրումն է և Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության ճանաչումը: Մյուս նախապայմանը միջազգային ասպարեզում Ցեղասպանության ճանաչման գործընթացի դադարեցումն է ՀՀ իշխանությունների կողմից: Հաջորդը «Զանգեզուրի միջանցքի» բացումն է: Հիմա որքան Նիկոլ Անհողն այդ թեզն առաջ տանի, միևնույնն է, Բաքվում և Անկարայում արհամարհած ունեն իր խաղաղության օրակարգը: Բաքուն կոնկրետ նշում է, որ որևէ խաղաղություն չի լինի, եթե պաշտոնական Երևանը նշված նախապայմանները չկատարի: Հիմա հարց է առաջանում՝ ո՞ւմ է խաղաղության օրակարգը պարտադրում, ի՞նչ է ուզում ասել այդ ամենով»:
Նա նշեց, որ պատերազմից մեկ տարի անց ադրբեջանական կողմն Արցախի օկուպացված տարածքներում կոնկրետ ենթակառուցվածքների շինարարությամբ է զբաղված. «Ի՞նչ է անում Հայաստանի գործող իշխանությունը, պատասխան՝ ոչինչ: Մեծ հաշվով՝ խաղաղության օրակարգը կապիտուլ յացիոն ակտի շարունակությունն է: Ինքը խաղաղության օրակարգի մասին է խոսում, ադրբեջանցիները կրակում են Արցախի խաղաղ բնակիչների վրա, գնդակահարում հայ երիտասարդի, կրակում են գյուղատնտեսական աշխատանքներ կատարող տրակտորի ուղղությամբ»:
Գագիկ Համբարյանի դիտարկմամբ, մյուս իրողությունն այն է, որ կապիտուլ յացիոն ակտը ստորագրելուց հետո ՀՀ-ն բացարձակ չի վերահսկում Արցախը. «Արցախում տեղի ունեցող դեպքերի պարագայում ՀՀ գործող իշխանություններն անընդհատ հղում են անում ռուս խաղաղապահներին: Այսինքն, բացահայտ ձեռքները լվանում են ու հայտարարում, թե տեղի ունեցողի պատասխանատուն ՌԴ-ն է: Հիմա հարց է առաջանում, թե Արայիկ Հարությունյան կապիտուլ յանտն ի՞նչ է անում Արցախում, և, ընդհանրապես, ի՞նչ է իրենից ներկայացնում Արցախի իշխանությունը, եթե ամեն ինչի համար պատասխանատուն պետք է ռուսները լինեն»: Քաղաքագետի հետ զրույցում անդրադարձանք նաև ներքաղաքական դաշտում առկա մի իրողության, որը վերաբերում է հատկապես ընդդիմադիր դաշտում տեղի ունեցողին: Խոսքը, մասնավորապես, այսպես ասենք, «ընդդիմությանն ընդդիմադիր» լինելու ու հատկապես խորհրդարանական ընդդիմությանն անընդհատ խոցելու փորձերի մասին է:
«Ես շատ զարմացած եմ ընդդիմադիր դաշտումն տեղի ունեցող գործընթացներից: Ամեն դեպքում, 2021 թ. հունիսի 20-ի արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններից հետո ես սպասում էի, որ ինչ-որ խմորումներ պետք է լինեն, ու մեկը մյուսին սկսելու են մեղադրել ընդդիմության ընդհանուր պարտության մեջ: Բայց, ամեն դեպքում, այն, ինչ տեղի է ունենում, նորմալ չէ: Բացի այդ, ընդդիմությունն ինքն էլ խնդիր ունի հանրության վստահության առումով: Հուսով եմ՝ այդ ամենը կթոթափվի, և մեր ընդդիմադիրներին վերջնականապես կհաջողվի հաղթանակ տանել ու փրկել երկիրն այս իրավիճակից, քանի որ Նիկոլ Անհող անձը կործանարար է Հայաստանի համար բոլոր առումներով: Ով էլ գա նրա փոխարեն, գոնե միջազգային հարթակներում, բանակցություններում կարող է շտկել իրավիճակը: Իսկ կապիտուլ յացիոն ակտ ստորագրած գործիչը չի կարող գործիչ լինել: Կապիտուլ յացիոն ակտ ստորագրածը ոչ թե գործիչ, այլ գործիք է դառնում այն ուժերի ձեռքում, որոնք կանգնած են այդ ակտի հետևում, ու այն ուժերի, որոնք պարտադրել են այդ ակտը ստորագրել»:
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
