Համացանցային շուկայի բոլոր խոշոր խաղացողներն օգտատերերի տվյալները փոխանցում են ԱՄՆ հատուկ ծառայություններին. Տիգրան Քոչարյան

ICM Reseacrh բրիտանական հայտնի ընկերությունը «Սպուտնիկ» գործակալության հետ միասին հարցում է անցկացրել` բացահայտելով ամերիկացիների ու եվրոպացիների անհանգստությունը սոցցանցերում՝ անձնական տվյալների գաղտնիության պահպանման հարցերի վերաբերյալ:

Հարցման արդյունքների համաձայն՝ Եվրոպայում ու ԱՄՆ-ում հարցվածների մեծամասնությունը կարծում է, որ աշխարհի խոշորագույն սոցիալական ցանցերը և IT ընկերություններն անօրինական ձեւով փոխանցում են օգտատերերի տվյալները ԱՄՆ-ի ազգային անվտանգության գործակալությանը:

«Դուք, հավանաբար, լսել եք ԱՄՆ-ի ազգային անվտանգության գործակալությանը՝ օգտատերերի տվյալները փոխանցելու սկանդալների մասին: Ի՞նչ եք դուք կարծում, երբ խոսքը վերաբերում է սոցցանցերում օգտատերերի տվյալների պաշտպանությանը»,- պատասխանելով այս հարցին ՝ Գերմանիայի բնակչության մոտ կեսը՝ 47 տոկոսը, և Ֆրանսիայի բնակչության 38 տոկոսը վստահություն են հայտնել, որ օգտատերերի անձնական տվյալների տրամադրումն օրենքի սահմաններից դուրս է:

Մեծ Բրիտանիայում ու ԱՄՆ-ում հարցվածների մոտ մեկ երրորդը՝ 31 և 29 տոկոս, համապատասխանաբար, կարծում է, որ ընկերություններն անօրինական գործողություններ են իրականացնում ՝ անձնական տվյալներ տրամադրելով: Միջազգային սոցիալական ցանցերի ու խոշոր IT ընկերությունների ներկայացուցիչների ջանքերը՝ ուղղված անձնական տվյալների գաղտնիության պահպանմանը, ընդունում են միայն հարցվածների 9 տոկոսը: Հարցվածների հենց այդքանն է կարծում, որ ընկերություններն առավելագույնս ջանքեր են ներդնում՝ օգտատերերի տվյալների պահպանման համար, ու չեն գործակցում պետական կառույցների հետ՝ օգտատերերի մասին տվյալներ տրամադրելու հարցում: Եվ միայն ամերիկացիների 11 տոկոսն է կարծում, որ խոշոր ընկերությունները տվյալներ չեն տրամադրում պետական կառույցներին:

Հարցումը, որին մասնակցել է 4000 մարդ, անցկացվել է Մեծ Բրիտանիայում, Գերմանիայում, Ֆրանսիայում ու Հունաստանում:

Օգտատերերի անձնական տվյալների փոխանցումը որքանո՞վ է լի վտանգներով եւ ի՞նչ հետեւանքներ կարող է ունենալ: «Sputnik-Արմենիա» ռադիոկայանի հետ զրույցում տեղեկատվական անվտանգության փորձագետ Տիգրան Քոչարյանը նախ ընդգծում է, որ տվյալների փոխանցումը հաստատված փաստ է, եւ իրողության բացահայտումից հետո ԱՄՆ ազգային անվտանգության ծառայությունը դա չի հերքել: Փորձագետի պնդմամբ՝ համացանցային շուկայի բոլոր խոշոր խաղացողները՝ որոնողական համակարգերը, սոցիալական ցանցերը, կամ գործակցում են, կամ ուղղակի օգտատերերի անձնական տվյալները փոխանցում են ԱՄՆ հատուկ ծառայություններին: «Վտանգները շատ-շատ են, սկսած նրանից, որ մարդն իր ամբողջ անձնական տվյալները, իր շարժվելու, ապրելու ձևերը՝ անվճար, հոժարակամ հանձնում է անվտանգության ծառայություններին և թույլատրում է դրանք օգտագործել ինչպես կցանկանան»,-մեկնաբանել է նա: Ըստ Քոչարյանի՝ այդ ամենը կարող է սպառնալ եւ մարդու կյանքին, եւ շանտաժի առիթ դառնալ, եւ պարզապես նրան կառավարելի դարձնել:

Բանախոսի պնդմամբ՝ Եվրոպան չի կարող արգելել ԱՄՆ հատուկ ծառայություններին՝ շարունակելու այս գործունեությունը, որովհետեւ արևմտյան առաջնորդներից շատերը կախվածության մեջ են Ամերիկայից: «Նրանք չեն կարող սահմանափակել կամ արգելել, որովհետև բոլորի դեմ արդեն «կոմպրոմատ» ունեն: Լավ ասացվածք կա՝ ով տիրապետում է տեղեկատվությանը, տիրապետում է աշխարհին: Հետեւաբար՝ նույնիսկ մեծ ցանկության դեպքում, ենթադրենք, նույն Գերմանիայի կանցլերը չի կարող որևէ բան առարկել, որովհետև ԱՄՆ ծառայություններն ամեն ինչ գիտեն նրա մասին»,-ասել է նա:

Այն դիտարկմանը, թե արդյոք սա չի ոտնահարում մարդու իրավունքները եւ ամերիկյան ժողովրդավարության սկզբունքները, Տիգրան Քոչարյանը նկատել է, որ այդ սկզբունքներն աշխատում են միայն այն ժամանակ, երբ ԱՄՆ-ին պետք է որևէ երկրում իշխանափոխություն անել: «Եւ այս վեհ գաղափարն այն օգտագործում է ոչ թե իր երկրի համար, այլև այլ երկրներին ինչ-որ ձևով ճնշելու կամ դեմոկրատիա տարածելու համար: Ամերիկան գերտերություն է, իսկ գերտերությունները մի ստանդարտով չեն շարժվում, նրանք շարժվում են երկակի, եռակի ստանդարտներով, դրա համար էլ այս դեպքում չի կարելի ԱՄՆ-ին ինչ-որ բանում մեղադրել»,-նկատել է տեղեկատվական անվտանգության փորձագետ: