Հայ իրականության ամենաարատավոր երևույթներից է Հայկական ֆունդամենտալիզմի առկայությունը, որն իր մեջ պարուրում է այն մտայնությունը, թե ստեղծված հասարակական, քաղաքական և մշակույթային ծանր իրավիճակից հնարավոր կլինի դուրս գալ՝ միայն հայկական արմատներին վերադառնալու շնորհիվ կամ այլ խոսքով ասած` ճգնաժամից դուրս գալու համար 21-րդ դարում վերարտադրել հազարամյա քաղաքակրթության ամբողջ արժեհամակարգը:
Այդ տեսության գաղափարախոսները ոչ մի կերպ հաշվի չեն առնում այն բացահայտ ճշմարտությունը, որ այդ արժեհամակարգի ատրիբուտների մեծագույն մասն օրինաչափորեն կորցրել է իր կենսունակությունը և անվերադարձ ամփոփվել հեռավոր անցյալում: Այսինքն՝ ներկայիս մարդու և անցյալի միջև քաղաքակրթական և օրգանական առնչությունը որպես այդպիսին խզված է: Իսկ որպես կապող օղակ կարող է հանդիսանալ միայն հիշողությունը և ոչ ավելին:
Խոսքը չի գնում մնայուն ազգային արժեքների մասին, դրանք անկախ ժամանակից և տարածությունից անփոխարինելի են և բնորոշ են միայն հայերին:
Առավել ռացիոնալ տարբերակ թերևս կարող է լինել, որ մնայուն հայկական արժեքները սինթեզվեն համամարդկային լուսավորական արժեքների հետ և ադապտացվեն ժամանակաշրջանի առանձնահատկությունների հետ:
Փաստենք, որ Հովհաննես Թումանյանն իր ստեղծագործությունների ծանրակշիռ հատվածը նվիրել է հենց չորացած ազգային արժեքների վերհանմանը և քննադատությանը: Իմ խորին համոզմամբ նա փորձ է կատարել ապահովել հայ ժողովրդի գաղափարական անցումը` միջնադարից դեպի նոր ժամանակներ: Բնականաբար, Թումանյանը, որը ծանոթ էր նոր ժամանակների լուսավորական գաղափարներին, «Անուշ», «Մարո», «Լոռեցի Սաքո» և մյուս կոթողային նշանակություն ունեցող ստեղծագործությունները, չի գրել ժողովրդական լայն զանգվածներին հուզելու կամ էլ զվարճացնելու նպատակով: Դրանք ունեցել են լրջագույն քաղաքակրթական թիրախներ՝ ծաղրել և արմատախիլ անել միջնադարյան արատավոր ավանդույթները, որոնք դեռևս լայնորեն տարածված էին խուլ հայկական գյուղերում (մանկահասակ երեխաների ամուսնություն, սովորութային արգելքներ, չհիմնավորված սպանություններ և այլն):
Նմանատիպ խնդիրների կարող ենք հանդիպել նաև մեր օրերում: Եվ կարելի է փաստել, որ ներկայումս գաղափարական տեսանկյունից դրված է հայ հասարակության նոր ժամանակներից, ինչու չէ նաև միջնադարից դեպի 21-րդ դար անցում կատարելու խնդիրը:
Օրինակի համար կարող ենք առանձնացնել հասարակության անհիմն միջամտությունները որևէ անհատի անձնական կամ սեռական կյանքին: Այսինքն՝ կարելի է փաստել, որ սեռական կյանքի և բարոյականություն եզրույթները սերտաճել են, և երկրորդը չափվում է առաջինի բացակայության կամ ավանդական կիրառման արդյունքում: Եվ նմանատիպ արատավոր օրինակները բազմաթիվ են և տարատեսակ:
Պահպանողական շրջանակներն առաջնորդվում են հետևյալ զավեշտական սկզբունքով`«Այն ամենը ինչ որ հարյուրամյակների պատմություն ունի և որոշակի մշակութային արժեք է իրենից ներկայացնում, ապա առավել արժեքավոր է, քան կամայական նորը»: Այդ ամենն իրոք միայն մշակութային տեսանկյունից է արժեքավոր, բայց ոչ մի կերպ չի կարող տեղ ունենալ 21-րդ դարի մարդու կյանքում՝ անգամ վերապրուկի տեսքով:
Վերջաբանի փոխարեն փաստենք, որ բավականին ազդեցիկ ինստիտուտների իրականացրած սոցիոլոգիական հարցումների հիման վրա Հայաստանն ընդգրկվել է աշխարհի ամենադժբախտ հասարակություն ունեցող պետությունների տասնյակում: Որպես հիմնավորում բերվում է ծանր սոցիալ-տնտեսական իրադրությունը, անարդարությունը և այլն, բայց ոչ ոք չգիտես ինչու չի խոսում դժբախտ լինելուն ոչ պակաս նպաստող խնդիրների մասին, այն է՝ սեքսի բացակայություն, անհաջող ամուսնություններ և այլն: Իսկ սրանք ոչ այլ ինչ են, քան քարացած ազգային վերապրուկների ազդեցության արդյունք:
Կարպիս ՓաշոյանOrer.am, վերլուծաբան
Армения — Азербайджан 3:0: блестящий старт наших теннисисток в Кубке Билли Джин Кинг
Moody’s Ratings подтвердило рейтинги Юнибанка на уровне B1 со стабильным прогнозом
ВТБ (Армения): Мгновенные переводы в Россию становятся всё популярнее
Al Arabiya English представил 14 пунктов соглашения между США и Ираном
FT: ЕС готовит экстренные меры торговой поддержки для Армении после российских импортных запретов
Иран начал экспорт нефти после прекращения американской блокады
В реке Памбак обнаружено тело 7-летней девочки
Россельхознадзор объяснил ограничения на ввоз армянской сельхозпродукции
«Не верь глазам своим»: IDBank предупреждает о мошенничестве с использованием дипфейков
Сильный состав и большие надежды: сборная Армении завтра выступит против сборной Азербайджана
Распад и дискредитация всех институтов: «Паст»
Как активный гражданин провалил план властей по подсчету голосов: «Паст»
«Плодосбор» обещаний: как власть в очередной раз бросает крестьянина на пороге экономического хаоса: «Паст»
До 30% idocin в бассейнах: Idram&IDBank
Moody’s подтвердило кредитный рейтинг ЗММК на уровне B2 со стабильным прогнозом
ЦИК лишает права голосования: кража мандатов с откровенным цинизмом: «Паст»
Вышла книга Дмитрия Писаренко о реальных событиях Карабахских войн
Посол Германии в Азербайджане назвал мирный процесс между Арменией и Азербайджаном ключевым достижением региона
Трамп: Иран не будет взимать плату за проход через Ормузский пролив
ЧМ-2026: Месси выйдет в стартовом составе сборной Аргентины
Анна Акопян отправляется в США в статусе супруги премьер-министра Армении
«Teach For Armenia» - бенефициар июня инициативы «Сила одного драма»
Роза ветров. Анонс. 1-ый выпуск. Цикл передач
Алиев: «Маршрут Трампа» станет вкладом в устойчивый мир и сотрудничество в регионе
Рынок акций США вырос в пятницу в ожидании урегулирования конфликта на Ближнем Востоке
Роберту Кочаряну запретили выезд из Армении
В Иране раскрыли 14 пунктов мирной сделки с США
Армения лишена демократии – диктатура против народа: Нарек Карапетян
Твой голос украли. защити свой выбор. Всеармянский фронт
Считает людей взяточниками: будут ли судебные иски? «Паст»
За шесть лет фактически многое изменилось: что случилось с клятвой «не подделывать ни одного бюллетеня»? «Паст»
Конституционная «ловушка» и институт сателлитов: как власти должны были решить проблему механизма реализации внешних принуждений? «Паст»
Что произойдет, если Россия не признает результаты выборов в Армении? «Паст»
Мы потеряли огромные запасы: теперь чего хотим? «Паст»
Почему новоизбранный парламент нелегитимен? Хронология правового террора и редактирования результатов: «Паст»
Жительницу села Киранц вынудили уволиться после публикации о выборах
Судья предупредил Оганяна о возможном принудительном приводе
Нетаньяху: Пока я являюсь премьер-министром Израиля, у Ирана не будет ядерного оружия
ЦИК Армении: Результаты голосования на избирательном участке № 12/13 признаны недействительными
Пашинян поздравил Путина с Днем России
Поздравительное послание лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю Дня России
«Мы начинаем политические консультации с политическими силами для выработки единой повестки и шагов»: Гагик Царукян
Посол России в Армении вернулся в Ереван после консультаций в Москве
Обучение финансовой грамотности для юных шахматистов: Idram и IDBank
Юнибанк и Wildberries запустили сервис для покупок в рассрочку
Уничтожить половину собственного народа? Анатомия эйфории власти и государственности: «Паст»
От Армении до Балтики. кольцо сжимается-распределённая война в новой фазе. ответ России
«АйаКве» не признает результаты выборов: политическое объединение готовится к правовой и политической борьбе։ «Паст»
«В Армении установилась диктатура, которая и поглотит саму себя»: «Паст»
ЗММК присоединился к Глобальному договору ООН 
Экономический рост Армении во многом обусловлен членством в ЕАЭС: РПА за развитие союзнических отношений с РФ как в рамках ЕАЭС,так и в двустороннем формате.Эдуард Шармазанов
Трамп: под бальным залом Белого дома строят шестиэтажный бункер с госпиталем
NYT: Иран восстановил доступ почти ко всем ракетным базам вдоль Ормузского пролива после ударов США
На Евразийском экономическом форуме в Астане ожидается рекордное число участников
Гегаркуник в центре внимания: о чём говорил Царукян с жителями
«В Армении установилась диктатура, которая и поглотит саму себя»: «Паст»1
«АйаКве» не признает результаты выборов: политическое объединение готовится к правовой и политическо...2
Взять или не взять мандаты? Что должна делать оппозиция? «Паст»3
ЧМ-2026: Месси выйдет в стартовом составе сборной Аргентины4
Почему Россия наказывает армянский народ? «Паст»5