Ըստ Զեքի Ալ Դին արաբագիր պատմիչի տեղեկությունների համաձայն Երուսաղեմի հայոց ամենապատիվ պատրիարք Աբրահամ արքեպիսկոպոսը տեսնելով Սուրբ Երկրում Մուհամմեդի աճող զորությունը,626 թվականին անձամբ այցելում եւ տեսակցում է նրան,մարգարեից ստանալով բարեհաճ վերաբերմունք Երուսաղիմա հայ բնակչության նկատմամբ:Իսլամի հիմնադիրը հընթացս հանդիպման ընդունում է մի հաստատագիր վճիռ,ըստ,որի ապահովում էին Երուսաղեմի Հայոց Եկեղեցու իրավունքները:
Ստորեւ ներկայացնում եմ արաբագիր պատմիչի հաղորդած Հաստատագիրը.
«Ես Մուհամմեդ, որդի Աբդուլլահի, մարգարե եւ առաքյալ Աստուծո, Աբրահամ պատրիարքին եւ Երուսաղեմ ու Դամասկոս ու Արաբիո մյուս սահմանները գտնվող հայոց եպիսկոպոսներին ու վարդապետներին եւ իրենց հպատակ ժողովուրդներին, այսինքն՝Երուսաղիմա մեջ բնակվող եթովպիացիներին, ղպտիներին ու ասորիներին շնորհեցի բոլոր իրենց վանքերը, եկեղեցիներն ու դպրոցները, կալվածներն ու արտերը: Ես Աստծո առաքյալ,վկայությամբ Աստուծո,ինչպես նաեւ մոտս եղող բոլոր այր եւ կին մարդկանց խղճի վկայությամբ,խոստացա եւ տվի Երուսաղեմում գտնվող եկեղեցիները՝ Սուրբ Հարության տաճարը եւ Սուրբ Հակոբ կոչված մեծ եկեղեցին,որ Սուրբ Քաղաքի հարավկողմի դիմացն է եւ Սիոնի վանքի մոտ,տվի նաեւ Ձիթենիի վանքը եւ Քրիստոսի բանտի վանքը, Բեթղեհեմի եկեղեցին եւ Սուրբ Հովհաննեսի ու Սամարիայի մատուռները եւ Սուրբ Հարության տաճարի ետեւի աղոթարաններն ու ամբողջ Գողգոթան՝ վերնահարկով ու ներքնահարկով եւ Քրիստոսի գերեզմանը,ուր լույսն են վառում, ու կրոնավորական բոլոր ուխտատեղիները, լեռներն ու ձորերը, կալվածներն ու ստացվածքները նրանց տվի՝Աստուծո առաքյալի ու բոլոր մուսլիմ հավատացյալների վկայությամբ»:
Այս Հաստատագիրը վկայում է նաեւ Սալահեդդինը իր 1187 թ. Երուսաղեմի հայոց Եկեղեցուն տրված արտոնյալ կարգավիճակի մեջ:.. Երբ հետագայում Օմար խալիֆը (634-644թթ.) 636թ. գրավում է Երուսաղեմը, հետեւելով մարգարեի օրինակին նմամ արտոնյալ կարգավիճակ շնորհում դարձյալ Երուսաղեմի հայոց պատրիարքությանը՝ ի դեմս՝ Երուսաղիմայ հայոց պատրիարք Եզեկիելի որդի Գրիգոր Ուրֆայեցուն:
Ուշագրավ է, որ համաշխարհային պատմագրության մեջ Մուհամմեդի մասին հնագույն գրավոր հիշատակությունը վերաբերվում է Սեբեոս հայոց պատմիչին՝ 7-րդ դարում: Միաժամանակ իսլամի մասին արժեքավոր տեղեկություններ են քաղել հայ մատենագիրներ Ղեւոնդը 8-րդ դարում,Թովմա Արծրունին 9-րդ դարում, Մովսես Կաղականտվեցին10-րդ դարում, Մխիթար Անեցին12-13-րդ դարերում, Վարդան Արեւելցին13-րդ դարում, Գրիգոր Տաթեւացին14-րդ դարում եւ այլն:
Վերջիներս անշուշտ Իսլամի մարգարեի վերաբերյալ մերժողական եւ բացասական վերաբերմունք են դրսեւորել,նրան կոչելով կեղծ մարգարե:Հայ պատմագիրները նաեւ իրենց գործերում հաճախակի են ներկայացրել Մուհամմեդի եւ նրա կարծեցյալ ուսուցչի՝ Բահիրայի՝ հայազգի այդ աղանդավոր վանականի միջեւ հանդիպումներն ու քրիստոնեության ու հուդայականության մերժման վերջիներիս համընդհանուր ջանքերը:... Երբ տեղի ունեցավ Հայոց Մեծ Եղեռնը, արաբները, որոնք շուրջ 400 տարի գտնվելով թուրքական տիրապետության ճիրաններում ոչ միայն հրաշեկ, տոթակեզ ավազուտ իրենց անապատներում հաց,ջուր եւ կացարան տվեցին հայերին այլեւ Մեքքայի հոգեւոր գերագույն շերիֆ Հուսեյնը առաջինը դատապարտեց հայերի նկատմամբ կատարված ոճիրը:
Տեր Մեսրոպ քահանա Երիցյան
Պատմաբան, Գեղարքունյաց թեմի Սեւանի եւ տարածաշրջանի հոգեւոր հովիվ:
То, что делает Церковь, исходит только и только из интересов армянского народа и Армянской государственности: «Паст»
Большая авантюра: что ждет долю США в размере 74 процентов? «Паст»
Кому выгоден подход «отвергать всех»? «Паст»
Властям не нужны ни объективные наблюдатели, ни справедливые выборы։ «Паст»
Апелляционный суд отменил оправдательный вердикт в отношении троих членов движения «Тавуш за Родину»
Кэшбэк до 2% с картами IDBank Mastercard и ArCa
Фотограф Армен Амбарцумян удостоен награды ISPWP
Испания приветствует прогресс в процессе нормализации отношений между Азербайджаном и Арменией
Президент США: Путин пойдет на уступки
Айк Мартиросян стал победителем Международного шахматного турнира
Инспекционный орган по надзору за рынком Армении в 2025 году выписал штрафы на сумму более $1,1 млн.
Самые дорогие сумки Мелании Трамп: крокодиловая Birkin за сотни тысяч долларов и другие люксовые сокровища
Парламент Армении одобрил в первом чтении законопроект о внесении поправок в Избирательный кодекс
Трамп: США в вопросе Гренландии могут делать «все, что захотят»
ААЦ подала два иска против Степана Асатряна
За пределами политических лозунгов — вопрос экономической ориентации Армении
Рынок ЕАЭС без промышленной динамики: экономический тупик Армении
ВТБ (Армения) выпустил карту MIR Travel для удобных платежей и переводов между Россией и Арменией
Кэшбэк до 2%, бесплатная карта Mastercard и бесплатная карта ArCa при присоединении к IDSalary
Они «анализируют» речь других, оставляя в стороне собственные дела: «Паст»
Что еще «откроют» перед выборами? «Паст»
Недействительные говорят о «недействительности»: «Паст»
Стартует конкурс образовательной программы «Армянские Виртуозы» фонда «Музыка во имя будущего»
Ожидается рост цен на земли: «Паст»
Забронируйте участие в конференции FINTECH360 до 31 марта и получите скидку 15%
Власти Армении сознательно обирают народ: ежедневно из карманов населения выкачивается более 500 миллионов драмов
BVLGARI на LVMH Watch Week 2026: «Искусство золота» в римском стиле и швейцарской точности
Пашинян обвинил оппозицию в разрушении железной дороги, отвечая на вопрос о поездах в Азербайджан
Безопасность и суверенитет: вызовы Армении на Южном Кавказе
«Интер» поздравил Генриха Мхитаряна с днем рождения
Константин Орбелян номинирован на премию Cultural Icon Award
В Европе опасаются, что в Давосе Трамп объявит о новой альтернативе ООН
Трамп включил армяно-азербайджанский процесс в список своих достижений за 365 дней у власти
В Германии сошел с рельсов поезд метро
В Армении 27 января объявлен днем памяти погибших при защите Отечества
Главный дипломат ЕС прокомментировала угрозы Трампа захватить Гренландию
Кто возглавит опытную партию, и каковы его амбиции? «Паст»
В Братиславе сформирован международный фронт защиты Армянской Апостольской Церкви: «Паст»
Власти всячески препятствовали проведению мероприятия «Мы есть»: «Паст»
Правительство Армения просит льгот для торговли со странами ЕАЭС
Россия может увеличить срок пребывания в стране перевозчиков из Армении
Трамп заявил, что больше не будет думать только о мире
Спикер: Ереван будет пытаться найти решение для возвращения всех пленных из Баку
Гамбарян: Вопросы «церковь-священнослужитель» выходят за рамки государственного контроля
Сеть фиксированной связи Ucom доступна в Зовуни
27-29 апреля в Ереване состоится международная конференция FINTECH360
Внешние «игроки» уже открыто вмешиваются во внутренние дела Армении: «Паст»
Коррупция вернулась в КГД? «Паст»
Отравились не едой, а... угарным газом: «Паст»
Нарушение годами: нулевое производство: почему Антикоррупционный комитет «не видит» очевидного? «Паст»
«Армянские Орлы» поддерживают дружественные власти и народ Ирана: Дональд Трамп является разрушительным диктатором для независимых и суверенных государств․ Хачик Асрян
Начался процесс аттестации на 2026 год высшего и старшего офицерского состава Вооруженных Сил РА
Во Франции проводится расследование по факту кибератаки на почту: сообщается о пророссийских хакерах
Ливанский судья допросит в Болгарии судовладельца, объявленного в розыск в связи со взрывом в порту Бейрута
Тысячи словаков по всей стране вышли на протесты против правительства Фицо
Стартует конкурс образовательной программы «Армянские Виртуозы» фонда «Музыка во имя будущего»1
Большая авантюра: что ждет долю США в размере 74 процентов? «Паст»2
Ожидается рост цен на земли: «Паст»3
Что еще «откроют» перед выборами? «Паст»4
То, что делает Церковь, исходит только и только из интересов армянского народа и Армянской государст...5