Yerevan, 01.March.2024,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
Unibank is now a regular partner of “Pan-Armenian intellectual movement” IDBank issued another tranche of dollar bonds Green Iphone on the best credit terms at green operator's stores UCOM Provided technical assistance to Shengavit administrative district AMD 9,808,684 to the "City of Smile" Charitable Foundation. The next beneficiary of "The Power of One Dram" is known Unibank offers a “Special” business loan with an interest rate of 8.5% per annum IDBank implements the next issue of nominal coupon bonds Flyone Armenia will start operating regular direct flights Yerevan-Moscow-Yerevan New movie channels in Ucom and good news for unity tariff subscribers Ucom offers discounts on a number of devices on the occasion of love holidays


Հայաստանի տնտեսական աճը՝ ռիսկերի ու խոցելիության սահմանագծին. «Փաստ»

Economics

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Արտաքին գործոններով պայմանավորված՝ Հայաստանի տնտեսությունն անցած տարի բավական բարձր՝ 12,6 տոկոս տնտեսական աճ արձանագրեց։ Ու հիմա տնտեսագետներին հուզող գլխավոր հարցն այն է, թե 2023 թվականին Հայաստանն արդյոք կկարողանա՞ պահպանել աճի բարձր տեմպերը։ Հարցն այն է, որ, ինչպես ցույց է տալիս փորձը, արտաքին գործոններով պայմանավորված տնտեսական աճերը հիմնականում ժամանակավոր էֆեկտ են ունենում ու որոշ ժամանակ անց աճի տեմպերը սկսում են նվազել ու նույնիսկ վերածվել անկման։ Ճիշտ է՝ այս տարվա առաջին եռամսյակում նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ Հայաստանում իներցիայով դեռ շարունակվում է տնտեսական ակտիվության բարձր աճի տեմպը՝ կազմելով 12,1 տոկոս, սակայն տնտեսական ակտիվության արդեն իսկ նվազման նշաններ են նախանշվում։

Ու պատահական չէ, որ տնտեսական աճի նվազման կանխատեսումներն արտացոլվում են ինչպես փորձագիտական գնահատականներում, այնպես էլ տարբեր միջազգային մասնագիտացված կառույցների կանխատեսումներում։ Օրինակ՝ Արժույթի միջազգային հիմնադրամն ակնկալում է, որ Հայաստանի ՀՆԱ-ի աճի տեմպը կդանդաղի, սակայն սպառման և ներդրումների բարձր մակարդակի պարագայում կպահպանվի 5,5%-ի մակարդակում: Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկի կանխատեսումների համաձայն, Հայաստանի տնտեսական աճը 2023 և 2024 թվականներին չափավոր կլինի՝ կազմելով 5%, ընդ որում՝ աճի զգալի ռիսկերով՝ կապված աշխարհաքաղաքական ցնցումների հետ։ Իսկ Համաշխարհային բանկը Հայաստանի համար ավելի ցածր տնտեսական աճ է կանխատեսում։ Բանկի կողմից հրապարակված Գլոբալ տնտեսական հեռանկարներ զեկույցում Հայաստանում տնտեսական աճը 2023 թվականի համար գնահատվում է ընդամենը 4,4 տոկոս, 2024-ին՝ 4,8 տոկոս։

Ակնհայտ է, որ Հայաստանը կարող է պահպանել բարձր տնտեսական աճի տեմպերը միայն այն պարագայում, երբ տնտեսական զարգացումը դրվեր ամուր հիմքերի վրա։ Սակայն Հայաստանում շեշտը դրվում է ոչ թե հայկական արտադրությունը և արտահանումը խրախուսելու, այլ ներքին սպառման ավելացման վրա։ Իսկ ՀՀ կառավարությունը հայկական արտադրությանը զարկ տալուն ուղղված նախաձեռնություններով հանդես գալու փոխարեն ընդամենը դիտորդի դեր է ստանձնել։ Եվ եթե Հայաստանից արտահանման որոշակի աճ էլ նկատվում է, ապա դա ոչ թե տեղական արտադրանքի արտահանմանն է վերաբերում, այլ արտասահմանյան ապրանքներին։ Այլ կերպ ասած՝ Ռուսաստանի դեմ սահմանված պատժամիջոցների պարագայում Հայաստանն ընդամենը տրանզիտ երկրի դեր է ստանձնել։

Պատահական չէ, որ ԱՄՆ-ից մտահոգություններ են հնչում այն կապակցությամբ, թե Հայաստանն օգնում է Ռուսաստանին պատժամիջոցները շրջանցելու հարցում, և մեր երկրից արևմտյան ծագում ունեցող չիպեր, էլեկտրոնիկա ու այլ սարքավորումներ են արտահանվում դեպի Ռուսաստան։ Այս պարագայում մեծանում է հավանականությունը, որ Հայաստանը ուղղակի կարող է հայտնվել պատժամիջոցների տակ՝ չնայած մի քանի հայկական ընկերություններ արդեն պատժամիջոցների ցուցակում են։ Պատժամիջոցների տակ հայտնվելու անհանգստությամբ է պայմանավորված, որ հայաստանյան բանկերը վերջերս որոշում են ընդունել արգելափակել Հայաստանի արտահանված էլեկտրոնիկայի՝ սերվերների, միկրոչիպերի, պրոցեսորների դիմաց Ռուսաստանից եկող վճարումները։ Փաստացի պատժամիջոցներից խուսափելուն ուղղված քայլերի արդյունքում հայկական կողմը զրկվելու է արևմտյան ապրանքների արտահանման համար տրանզիտի իր դերակատարությունից։

Իսկ ինչ վերաբերում է Հայաստանում ներքին սպառման աճին, ապա այն ավելացել է հիմնականում ռուս-ուկրաինական պատերազմի արդյունքում Հայաստան ժամանած ռուսների հաշվին։ Բնականաբար, Հայաստանում չկան համապատասխան ֆինանսական ռեսուրսներ սպառման կտրուկ ավելացման համար, իսկ ռուսաստանցիների հետ լրացուցիչ կապիտալ է ներհոսում մեր երկիր։ Նրանց ժամանելու հանգամանքով է նաև պայմանավորված, որ ծառայությունների ոլորտը աճի բարձր ցուցանիշներ է արձանագրում։ Նաև շինարարության ոլորտն է առաջանցիկ տեմպերով աճում, ինչի արդյունքում էլ անշարժ գույքի շուկան գերտաքացած վիճակում է։

Անշարժ գույքի շուկայի միջին ամսական գնաճը կազմում է 1 տոկոս։ Եվ ձևավորված գները գերարժևորված են։ Սակայն պահանջարկի մեծացման պայմաններում շատ հաճախ հաշվի չեն առնվում ռիսկերը։ Եթե հիմա քաղաքացիների մի հատվածի եկամուտն ինչ-որ կերպ կարող է բավարար լինել հիփոթեքով բնակարան գնելու համար, ապա որոշ ժամանակ անց շատերն ուղղակի կարող են զրկվել այդ հնարավորությունից։ Այսինքն, նախ պետք է հաշվի առնել անշարժ գույքի սպառման հետագա թեման։ Դա կարող է խնդիրներ ստեղծել անգամ մեծ հնարավորություններ ունեցող երկրների համար։ Օրինակ՝ Չինաստանը անշարժ գույքի գերտաքացման արդյունքում լուրջ խնդիրների առաջ է կանգնել, 65 միլիոն նորակառույց տներ մնացել են առանց գնորդների։ Արդյունքում բազմաթիվ կառուցապատողներ սնանկացել են կամ հայտնվել են սնանկացման եզրին։ Մյուս կողմից էլ՝ քաղաքացիներից շատերը, միայն եկամտահարկի վերադարձման մասին լսելով ու առանց դրա դետալների մեջ խորանալու, ցանկանում են բնակարան ձեռք բերել։

Նրանք մտնում են մեծ չափերի հիփոթեքային վարկերի տակ՝ նույնիսկ առանց պատկերացնելու, թե առաջիկա տարիների համար ինչ ահռելի ֆինանսական բեռի տակ են մտնում այն պարագայում, երբ անշարժ գույքի այսօրվա բարձր գները որոշ ժամանակ անց կարող են նվազել։ Մյուս կողմից՝ եթե առաջիկայում հարկային օրենսդրությունից հանվի եկամտահարկի վերադարձի նորմը ամբողջ Երևանի համար, շինարարության բլոկն էլ կարող է կաթվածահար լինել: Իսկ եթե արտաքին գործոններով պայմանավորված Հայաստան ժամանած ռուսներն էլ զանգվածային կերպով հեռանան, ապա անշարժ գույքի շուկայում դիտվող ակտիվությունը կմարի, իսկ շինարարության ոլորտում ձևավորված մեծ պահանջարկը կտրուկ կնվազի։ Այնպես որ, եթե հաշվի ենք առնում, որ այս տարվա երկրորդ եռամսյակի ընթացքում տնտեսական ակտիվության աճի բարձր տեմպերը գլխավորապես պայմանավորված են ծառայությունների ոլորտի ու շինարարության առաջանցիկ տեմպերով, ապա հետագա ամիսների համար լուրջ ռիսկեր են ստեղծվում տնտեսական ակտիվության տեմպերի պահպանման համար։

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

ZCMC declares, that the Russian company GeoProMining LLC has never been and is not currently a shareholder of the Company, nor does it have any stake in the Company's ownership structureA Millionaire Wanted: New Draw from IdramUcom's fixed network is now available at Ashtarak Visa & Unibank Unique opportunities to Olympic Games fans thanks to Visa in ArmeniaThe renovated Ucom sales and service center opened at Komitas 30Privileged conditions with the Business Prime package Interview with Chairman of BOGG PLC Mel CarvillGet 5% cashback on your AMIO digital card! Get 5% cashback on your AMIO digital card! Book Giving Day in Khnko Aper Library. IDBankTransfer your loan and take benefit of the 1.5% low interest refinancing offer AraratBank Donates to Regional Libraries: BOOKS FOR ALLAmeriabank set to join BOGG, a London Stock Exchange (LSE) listed financial group as a standalone entity Which Book to Choose as a Gift for the Book Giving Day? A Piece of Advice from Idram and IDBankAMIO BANK will start the leasing process in the immediate future Fast Bank has received a Mastercard membership license Two new sports channels in Ucom's uTV channel list A bunch of smiles in the city. "Artsakh" branch of AMIO BANK has been reopened A network ready for the transition to 5G and qualitatively new television. Ucom signed official agreements with Nokia and MediaKind How to Celebrate Love Days? A Piece of Advice from Idram and IDBank Visa Travel card - your best friend of the road Ardshinbank announces agreement to acquire HSBC Armenia Fastex to Provide up to 5 Million $FTN to the “Olympionic” Sports Foundation AMD 3,665,972 to Armenian Mothers. In February, Cancer Awareness Month, The Power of One Dram will be directed to the City of Smile Ambassadors accredited to Armenia, Galaxy Group and Ucom leaders spoke at the largest event of the European Business Association Idplus Digital Fuel Cards: Everyone Makes a Plus Ameriabank is the Largest Taxpayer Among Armenian BanksThe Director General of Ucom delivered a lecture at the School of Ethics New promotion from AMIO BANK for international SWIFT transfers Pay for the Parking with Idram with One Click IDBank’s Davtashen Branch Is Waiting for Customers After Renovation "United and caring". Ucom participated in the collaborative charity initiative of Galaxy Group of Companies and Armenian Red Cross Society About 5,000 families forcibly displaced from Artsakh received 100 tons of aid from Galaxy Group of CompaniesConverse Bank for the fifth time in a row is recognized as the best by Global Finance The announcement on the complete allocation of "Euroterm" bonds ahead of schedule.Ucom and SunChild NGO Power Aghavnadzor Kindergarten for Year-Round Operation Zangezur Copper-Molybdenum Combine has invested more than 5 billion AMD in social development projects in 2023Ralph Yirikian, Director General of Ucom, congratulated the forcibly displaced children from Artsakh living in Tavush and Vayots Dzor with New Year’s giftsThe amount of 3.945.010 AMD to the Health Fund for Children of Armenia. The power of one dram for January will go to “Armenian Mothers” fundARARATBANK attracts USD 5 million from EFSE to support MSMEs in ArmeniaThe Christmas gift from the Galaxy Group of Companies is the restoration of a song extricated by Khrimian HayrikGalaxy Group of Companies replaced the traditional New Year's gifts with houses of kindness and peace crafted by the children of Artsakh The contribution of Ucom company and SunChild NGO to the Goghtanik settlement AraratBank named the Best CSR Bank in Armenia 2023 The Christmas Miracle in Shirak Region - Ameriabank Santas Visited Children from Artsakh Ruben Vardanyan's arrest is a message to the entire Armenian world and the Armenian people. It is a wake-up call for the Armenian dignityIdram, IDBank and Hayordi for the children of ArtsakhLeadership of Galaxy Group of Companies Summarized 2023Ucom Attains Prestigious ISO 27001 Certification for Information Security Excellence Ucom’s fixed network is already available in Sevan