Թուրքական շաբաթ. զանգվածային ահաբեկչությունների ալիքից մինչև ԻՊ-ի դեմ ռազմական գործողությունների սկիզբ

 Թուրքիան ցնցած ահաբեկչությունների նոր ալիքը տակնուվրա արեց երկրի ներքին կյանքն անցնող շաբաթվա ընթացքում: Սուրուչում մահապարտ ահաբեկչի գործողությունները, անհայտ անձանց կողմից թուրք ոստիկանների սպանությունները, ինչպես նաև Սիրիայի տարածքում տեղակայված իսլամիստ ահաբեկիչների դեմ սկսած պայքարն այս շաբաթ զբաղեցրել էին Թուրքիայի ներքին և արտաքին քաղաքական օրակարգերը: «Արմենպրես»-ը հետևել է անցնող շաբաթվա ընթացքում Թուրքիայում տեղի ունեցած անցուդարձին և ներկայացնում է դրանցից ամենաուշագրավները:

Շաբաթը Թուրքիայում սկսվեց ահաբեկչական գործողությունների ալիքով, որը ոտքի հանեց երկրում գրեթե բոլորին: Հուլիսի 20-ին Սիրիայի սահմանային Քոբանի բնակավայր օգնություն տանելու նպատակով թուրքական Շանլըուրֆա (Ուրֆա) ժամանեց Սոցիալիստ երիտասարդության ընկերակցության դաշնության շուրջ 150 անդամից բաղկացած խումբը, որը նախատեսում էր արդեն հաջորդ օրն անցնել սիրիական կողմ: Սակայն քաղաքում կազմակերպած ցույցի ժամանակ տեղի ունեցավ ահաբեկչական գործողություն. մահապարտ ահաբեկիչն անմիջապես ցուցարարների շարքում պայթեցրեց իրեն: Կատար վածի հետևանքով մահացավ 32 մարդ, ավելի քան 100-ը վիրավորվեցին:

Ահաբեկչությունից անմիջապես հետո իշխանությունները սկսեցին փնտրել մեղավորին: Նախ տարածվեց վարկածն այն մասին, թե մահապարտ ահաբեկիչը եղել է 18-ամյա մի աղջիկ, ով հարել է «Իսլամական պետություն» ահաբեկչական խմբավորմանը: Հետագայում, սակայն, այս վարկածը հերքվեց: Կատարված  ուսումնասիրությունները ցույց տվեցին, որ իրականում ահաբեկչությունն իրականացրել է ադըյամանցի 20-ամյա մի տղա, ում անձնագիրը հայտնաբերվել էր դե պքի վայրում:

Կատարվածը ցնցեց ողջ Թուրքիան, երկրի տարբեր շրջաններում մեկը մյուսի հետևից սկսվեցին բողոքի ալիքներ: Քրդաբնակ խոշոր բնակավայրերում ցուցարարներն իրենց զայրույթը հայտնեցին Ուրֆայում կատարված ահաբեկչական գործողության առնչությամբ: Նրանք փողոցներում հրդեհեցին աղբամանները եւ իրավապահների վրա քարեր եւ դյուրավառ հեղուկով լի շշեր նետեցին: Դրան ի պատասխան՝ ոստիկանությունը ցուցարարներին ցրելու համար արցունքաբեր գազ կիրառեց: Թուրք իրավապահները բիրտ ուժ կիրառեցին նաև Ստամբուլում հավաքված ամբոխի նկատմամբ: Իսկ Մերսինում ցույցի մասնակիցներին ցրելու գործողությունների ժամանակվիրավորվեց 11 մարդ, այդ թվում՝ 6 ոստիկան:

Մինչ Թուրքիայում դժգոհ բնակչությունը հայտնում էր իր զայրույթը, տեղի ունեցավ ահաբեկչական հերթական դեպքը. Ջեյլանփընարում հուլիսի 22-ի վաղ առավոտյան հայտնաբերվեցին միևնույն բնակարանում բնակվող երկու ոստիկանների՝ գլխից գնդակահարված դիակները: Դիակները հայտնաբերել էին ոստիկանության աշխատակիցները, որոնք նրանց բնակարան էին գնացել՝ պարզելու, թե ինչու նրանք աշխատանքի չեն ներկայացել: Շուտով թուրքական լրտատվամիջոցները սկսեցին գրել, որ այս ահաբեկչության պատասխանատվությունը ստանձնել էերկրում ահաբեկչական համարվող Քրդական աշխատավորական կուսակցությունը (PKK)՝ ի պատասխան Սուրուչի ահաբեկչության, որում քրդերը մեղադրում են պետությանը:

Այս ընթացքում զինված հարձակում գործվեց Թուրքիայի իշխող «Արդարություն և զարգացում» կուսակցության Մալթեփեում գտնվող գրասենյակի վրա: Միաժամանակ շարունակվեցին անհայտ անձանց հարձակումները երկրում ուժային կառույցների ներկայացուցիչների նկատմամբ: Դիմակավոր անձանց հարձակման և բացած կրակի հետևանքով հուլիսի 23-ին Դիարբեքիրում մահացավ մեկ ոստիկան:

Երկրում ահաբեկչական գործողությունների մասին տեսանյութերի և լուսանկարների տարածումը կանխելու նպատակով Թուրքիայի իշխանություններն արգելափակեցին Twitter-ն ու YouTube-ը, հետագայում, իհարկե, դրանց հասանելիությունը վերականգնվեց:

Կատարածից հետո երկրում նախ քրդական Ժողովուրդների դեմոկրատական կուսակցությունը, ապա քեմալականՀանրապետական ժողովրդական կուսակցությունը հանդես եկան արտահերթ խորհրդարանական նստաշրջան հրավիրելու կոչով:

ԱՄՆ-ի Նախագահ Բարաք Օբաման Թուրքիայի Նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի հետ ունեցած հեռախոսային զրույցում դատապարտեց երկրում իրականացված ահաբեկչական գործողությունները: Երկու երկրի նախագահները պայմանավորվեցին նաև «փակել օտարեկրյա մարտիկների հոսքը եւ ապահովել Սիրիայի հետ Թուրքիայի սահմանի անվտանգությունը»:

Այս ընթացքում թուրք-սիրիական սահմանին լարվածությունը հասավ գագաթնակետին: Սիրիայի տարածքից ԻՊ-ի կողմից արձակած արկի ընկնելու հետևանքով մահացավ մեկ թուրք սահմանապահ, երկուսը վիրավորվեցին: Սահմանին տեղի ունեցած դեպքից անմիջապես հետո վարչապետ Ահմեդ Դավութօղլուն հրավիրեց Անվտանգության խորհրդի նիստ, որում ընդունված որոշմամբ՝ թուրքական զինված ուժերը գործողություն սկսեցին ԻՊ-ի դեմ: Թուրքական F-16 ռազմական ինքնաթիռները ռմբակոծեցին ԻՊ-ի հենակետերը, ինչին, ըստ թուրքական աղբյուրների, զոհ գնաց 35 իսլամիստ: Հարձակումից հետո թուրքական ԶԼՄ-ները հայտնեցին, որ ԻՊ-ն սկսել է Թուրքիայի հետ սահմանին նոր ուժեր կենտրոնացնել:

Խելահեղ շաբաթվա վերջին թուրք իրավապահ մարմինները երկրի տարածքում լայնածավալ հակաահաբեկչական գործողություն իրականացրին, որի ընթացքում ձերբակալեցին ավելի քան 250 մարդու: Միայն Ստամբուլում գործողություններին մասնակցեց 5 հազար ոստիկան:

Թեպետ այս շաբաթ շարունակվեցին կոալիցիոն կառավարություն կազմելու շուրջ բանակցությունները, այդուհանդերձ հայտնի դարձավ, որ վարչապետ Դավութօղլուն կուսակցության նահանգային ղեկավարներին արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների պատրաստ լինելու հանձնարարական է տվել:

Երկրում ահաբեկչական ալիքի տարածման ժամանակ Չանաքքալեում գրանցվեց միանգամից 3 երկրաշարժ, որը շատերին ստիպեց գիշերը լուսացնել փողոցներում:

Շաբաթվա վերջին Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարարությունը ստիպված եղավ անդրադառնալ իր համար ոչ ցանկալի հերթական եղելությանը՝ Բելգիայի Ներկայացուցիչների պալատի կողմից Հայոց ցեղասպանության մասին բանաձևի ընդունմանը: Պաշտոնական Անկարան դատապարտեց նմանօրինակ բանաձևի ընդունումը՝ սպառնալով, որ այն կարող է բացասաբար ազդել երկկողմ հարաբերությունների հետագա ընթացքի վրա:

Ամփոփեց Արաքս Կասյանը