Կաթողիկոսը պետք է կարգալույծ անի Աթեշյանին. «Փաստ»
Հարցազրույց
«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
Մեր հյուրն է Արևմտահայոց հարցերի ուսումնասիրության կենտրոնի տնօրեն Հայկազուն Ալվրցյանը
– Տեղի են ունեցել Պոլսո պատրիարքի տեղապահի ընտրություններ: Հաղթել է Գարեգին արքեպիսկոպոս Բեքչյանը: Այս փաստն ինչպե՞ս է ընդունվել համայնքի կողմից:
– Համայնքն, իհարկե, շատ գոհ է, որ կաթողիկոսի, պատրիարքի թեկնածուների, եպիկոպոսների խորհրդակցությունից հետո օրինական կարգով վերջապես նշանակվեցին ընտրություններ և ընտրվեց տեղապահ: Բայց շատ վատ է ընդունվել Արամ Աթեշյանի դավաճանական վարքագիծը: Դարեր շարունակ պատրիարքարանը եղել է Օսմանյան կայսրության, հետո Թուրքիայի Հանրապետության իշխանությունների ազդեցության տակ և հասկանալի պատճառներով նաև կատարել է իշխանությունների կամքը: Սակայն որոշ չափով զիջելով իշխանություններին` եկեղեցու և համայնքի հարցերում հոգևոր առաջնորդները միշտ սկզբունքային են եղել և պաշտպանել են նրանց շահերը: Բայց Արամ Աթեշյանը, թիկունքում ունենալով Պոլսի համայնքում հարուստ մի անձնավորության` Շիրինօղլու աջակցությունը, ով հանրային հիվանդանոցի հոգաբարձուների խորհրդի նախագահն է, Էրդողանի ընկերը, երկուսով միասին բացահայտ կերպով ծառայել են թուրքական պետության շահերին` դավաճանելով ժողովրդին և պատրիարքարանի ընդունած որոշումները:
Եվ հիմա ստացվում է հետևյալը: Տեղապահի ընտրությունը կատարվել է: Սա համայնքի, եկեղեցու կամքն է: Եվ դրանից հետո Աթեշյանն ընտրված տեղապահի, հոգևոր խորհրդի անդամներին հանում–ցույց է տալիս իշխանությունների կողմից ստացված մի գրություն, որով անվավեր է ճանաչվում ընտրությունը, և Աթեշյանը նորից մնում է իշխանության: Նշանակում է` սա նախօրոք կազմակերպված դավադրություն էր: Այդ գրությունը նրանք ունեին դեռ ընտրություններից առաջ, որպեսզի եթե իրենց ուզած արդյունքը չլիներ, այն ի ցույց հանեին:
– Իսկ ի՞նչ հիմքով է ընտրությունն անվավեր ճանաչվել:
– Կեղտոտ, թուրքավարի ձևակերպում են առաջ քաշել: Ստամբուլի նահանգապետարանը գտնում է, որ պետք չէ ընտրություն անել, քանի որ այն կարող է պառակտության եզրին կանգնեցնել համայնքը: Այնինչ այս ընտրություններով մինչև հիմա առկա պառակտության վտանգը վերացավ:
– Այսինքն, գրության մեջ իրավական հիմնավորում չի նշվել:
– Ոչ, ոչ մի իրավական հիմք չի նշվել: Թուրքիան որպես պետություն իրավունք չունի խառնվելու հայ հոգևորականների, եկեղեցու ներքին գործերին: Դա թույլ չեն տալիս ոչ նրանց օրենքները, ոչ էլ հայ եկեղեցու, պատրիարքարանի օրենքները: Այդ գրությունը կամայական միջամտություն է` հայ համայնքը պառակտված պահելու համար:
– Հիմա ի՞նչ զարգացումներ կարող են լինել:
– Հարցը երկու լուծում ունի: Առաջին, մարդկանց ճնշում են, ընտրությունները չեղյալ են հայտարարվում, և Աթեշյանը մնում է փոխանորդ: Կամ` համայնքը կարողանում է կամք դրսևորել, պաշտպանել իր ընտրությունը: Այդ դեպքում Աթեշյանը պետք է կամավոր հրաժարական տա: Եթե դա չանի, ապա կարծում եմ` Ամենայն հայոց կաթողիկոսը պարտավոր է միջամտել: Այս ընտրությունները կազմակերպվեցին կաթողիկոսի անմիջական մասնակցությամբ: Մոտ մեկ ամիս առաջ նա Մայր Աթոռ հրավիրեց պատրիարքի թեկնածուներին: Քննարկեցին, համաձայնության եկան, նշանակեցին և տեղապահի, և պատրիարքի ընտրության օր: Ու հիմա կաթողիկոսը պետք է քայլ անի: Իսկ եթե Աթեշյանը չենթարկվի, կաթողիկոսը պետք է նրան կարգալույծ անի` որպես հայ ժողովրդի և եկեղեցու շահերի թշնամի:
– Իսկ կաթողիկոսը նման լիազորություն ունի՞:
– Անպայման: Եթե Աթեշյանը չի ենթարկվում եկեղեցու հոգևոր խորհրդի, վերադաս մարմինների որոշումներին, կաթողիկոսն ամեն իրավունք ունի:
– Իսկ ո՞ր տարբերակն եք առավել հավանական համարում` համայնքը կզորակցի՞ Բեքչյանին, թե Աթեշյանը, ստանալով Թուրքիայի իշխանությունների աջակցությունը, կմնա իր պաշտոնին:
– Ցավոք, առավել հավանական համարում եմ այն, որ խորհուրդը կնահանջի: Բայց պետք է հաշվի առնել հետևյալ հանգամանքը: Այս պահին Թուրքիան հայտնվել է շատ ծանր քաղաքական կացության մեջ` ներքաշվելով եվրոպական երկրների հետ հակամարտության մեջ: Ուստի անհավանական չեմ համարում, որ մեր համայնքի կարծր, սկզբունքային դիրքորոշումը կարող է արդյունք տալ: Գուցե այդ հարցում բանը հասնի Եկեղեցիների համաշխարհային խորհրդի միջամտությանը: Եվ ավելորդ աղմուկից խուսափելու համար` թուրքերը կարող են նահանջել:
Շարունակությունը` «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում:
