Սիրուշո. Իմ եր­գե­րում կան ու­ղերձ­ներ, ո­րոնք քա­ղա­քա­կա­նաց­ված մար­դը կա­րող է քա­ղա­քա­կան հա­մա­րել

Newmag.am-գրում է.

Սի­րու­շոն հայ­կա­կան է­ստ­րա­դայի ար­քա­յա­դուստրն է­ր՝ ա­ստ­ղային ըն­տա­նի­քից սա­հուն ան­ցնե­լով նա­խա­գա­հա­կան ըն­տա­նիք: Այդ պատ­ճա­ռով դեռ ե­րի­տա­սարդ տա­րի­քից նա սո­վոր է տալ հար­ցազ­րույց­ներ, ու­շա­դիր լի­նել խոս­քի հան­դեպ, զգու­շա­վոր՝ ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րում և միշտ փակ՝ ան­ձնա­կան հար­ցե­րում: Քա­ղա­քա­կա­նա­պես կո­ռեկտ է միշտ, դի­վա­նա­գի­տո­րեն է պա­տաս­խա­նում: Ո­մանց նա կա­րող է նույ­նիսկ ձանձ­րա­լի թվալ, բայց մյուս կող­մից՝ Սի­րու­շոն իր և իր շր­ջա­պա­տի օ­րի­նա­կով գի­տի ա­ստ­ղային եր­կա­րա­կե­ցու­թյան գաղտ­նի­քը՝ սա­կա­վա­խո­սու­թյու­նը: Լռել կա­րո­ղա­ցող ա­ստ­ղե­րի մա­սին սո­վո­րա­բար ա­վե­լի շատ տա­րած­վում են մի­ֆեր ու ա­սե­կո­սե­ներ, քան փաս­տեր: Մի­ֆե­րը եր­բեմն ցն­դում են, ա­սե­կո­սե­նե­րը՝ հերք­վում կամ ան­տես­վում:

Հո­լի­վու­դյան կա­նոն­նե­րով, ա­ստ­ղը, այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, ան­հա­սա­նե­լի է­ակ է: Սի­րու­շոն՝ նույն­պես: Մեր զրույ­ցը, որ մեկ ժա­մից ա­վե­լի տևեց, իր նոր ալ­բո­մի մա­սին է, ո­րը թո­ղարկ­վում է վե­ցա­մյա դա­դա­րից հե­տո: Այդ ըն­թաց­քում ե­րգ­չու­հին հասց­րել է եր­կու տղա ու­նե­նալ, մեկ հիթ և մի քա­նի տե­սա­հո­լո­վակ: Հա­տուկ այս հար­ցազ­րույ­ցի հա­մար հրա­վիր­վել է նաև ե­րաժշ­տա­գետ Ա­լի­սա Քա­լան­թա­րյա­նը: Նա ա­ռա­ջինն է լսել Սի­րու­շոի նոր ալ­բո­մը:

Ար­տակ Ա­լեք­սա­նյան – Ես նայե­ցի իմ ար­խիվ­նե­րը: Մենք հան­դի­պել ե­նք հա­մա­րյա չորս տա­րի ա­ռաջ՝ 2012-ի դեկ­տեմ­բե­րի 28-ին: Այդ ժա­մա­նակ, ե­թե հի­շում եք, «Պ­ռե գո­մեշն» էր, ո­րը հա­մա­ցան­ցի հիթն էր դար­ձել, և քն­նար­կում է­ինք այդ հար­ցը: Այն ժա­մա­նակ էլ գլ­խա­վոր հարցն էր, թե «Պ­ռե գո­մե­շը» որ­քան քա­ղա­քա­կան է: Դուք հնա­րա­վոր բո­լոր եզ­րե­րով ու շեր­տե­րով բա­ցատ­րում է­իք, որ դա քա­ղա­քա­կան չէ, մարդ­կային է, հայ­կա­կան է, հա­յաս­տա­նյան է: Չորս տա­րի ան­ց թո­ղար­կում եք նոր սինգլ, ո­րը կոչ­վում է «­Զար­թոնք»: Ու է­լի մարդ­կանց թվում է, որ դա քա­ղա­քա­կան է: «Պ­ռե գո­մե­շի» ժա­մա­նակ նա­խա­դեպ չկար, բայց «­Զար­թոն­քի» դեպ­քում կա: Դուք փոր­ձում եք հա­մո­զել, որ Ձեր ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյուն­նե­րը կտր­ված են մեր ի­րա­կա­նու­թյան կոն­տեքս­տից և ա­վե­լի շատ ար­վես­տի մեջ են: Մեծ հաշ­վով, «­Զար­թոն­քը» ե­ղավ ապ­րի­լյան քա­ռօ­րյա պա­տե­րազ­մից հե­տո, ե­րբ ե­րկ­րում խո­սում է­ին հենց կա­մա­վո­րա­կա­նու­թյան նոր զար­թոն­քի մա­սին, նոր հե­րոս­նե­րի մա­սին, ո­րոնք պա­տե­րազ­մի դաշ­տում է­ին զոհ­վել: Ու թվում է, թե շատ պա­տա­հա­բար, բայց, այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, ե­րկ­րորդ ան­գամ է­լի նույն թայմ­լայ­նի վրա եք: Է­լի՞ շա­րու­նա­կում եք պն­դել, որ այս նոր ե­րգն էլ քա­ղա­քա­կան չէ:

Սի­րու­շո – Ես ա­վե­լին ա­սեմ: Ձայ­նաս­կա­վա­ռա­կի եր­գե­րից մե­կը «­Սաս­նա ծռեր» է­պո­սին է վե­րա­բե­րում. Մհե­րի մա­սին է: Ես քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նից կի­լո­մետ­րե­րով հե­ռու եմ: Ի­նձ թվում է՝ ի­նձ­նից ա­պա­քա­ղա­քա­կան մարդ ե­րկ­րում չեք գտ­նի: Դա ի­մը չէ, բայց ես միև­նույն ժա­մա­նակ կա­րո­ղա­նում եմ զգալ մարդ­կանց տրա­մադ­րու­թյուն­նե­րը: Հան­դի­սա­տե­սի հետ շփ­վող մար­դիկ շատ ա­վե­լի լավ են զգում մյուս­նե­րի ապ­րում­նե­րը: Դա քոնն էլ է դառ­նում, քո զգա­ցու­մը՝ ան­կախ նրա­նից, որ դու քա­ղա­քա­կա­նու­թյան հետ կապ չու­նես: Այս սկա­վա­ռա­կը ձայ­նագր­վել է մոտ մեկ տա­րի ա­ռաջ, եր­գե­րը գր­վել են շատ ա­վե­լի շուտ՝ 1,5 տա­րի ա­ռաջ:­

Ար­տակ – Այ­սինքն՝ հա­մըն­կել են, որ­ևէ կերպ չէ­ին կա­րող ներշնչ­ված լի­նել դեպ­քե­րից:

Սի­րու­շո – Որ­ևէ կերպ չէ­ին կա­րող: Տե­սա­հո­լո­վա­կի ամ­բողջ մտահ­ղա­ցու­մը, ֆի­դա­յա­կան հա­գուստ­նե­րը և մնա­ցած ա­մեն ի­նչ շատ վա­ղուց է ե­ղել: Մեր նկա­րա­հան­ման օ­րե­րին, ե­րբ սկս­վեց էդ ա­մեն ին­չը (ՊՊԾ գրա­վու­մը-խմբ.), մենք էլ չէ­ինք հա­վա­տում, որ դա վա­ղուց է է­ղել: Ես ձայ­նագր­ման ժա­մա­նակ հղի էի, հենց այդ ժա­մա­նակ է ստեղծ­վել եր­գը և չէր կա­րող կապ­ված լի­նել դրան հա­ջոր­դած ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րի հետ: Հե­տաքր­քիր զու­գա­դի­պու­թյուն ստաց­վեց, նաև վտան­գա­վոր զու­գա­դի­պու­թյուն, որ ա­մեն ի­նչ ի­րա­կա­նու­թյա­նը հա­մա­հունչ ե­ղավ: Իմ եր­գե­րի մեջ, ի­հար­կե, կան ոչ թե են­թա­տեքս­տեր, այլ ու­ղերձ­ներ, ո­րոնք ա­մեն մարդ կա­րող է յու­րո­վի ըն­կա­լել: Քա­ղա­քա­կա­նաց­ված մար­դը կա­րող է քա­ղա­քա­կան հա­մա­րել, մե­կը, ով ան­ձնա­կան պայ­քա­րի մեջ է, դա կա­րող է ի­րե­նը հա­մա­րել: Եր­ևի հենց իմ ներ­սում էլ այդ­պես է ստեղծ­վում:

Ար­տակ – Ձեր ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյուն­նե­րում կտ­րուկ շր­ջա­դարձ է ե­ղել: Վեր­ջին տա­սը տա­րի­նե­րի Ձեր եր­գե­րի լեյտ­մո­տի­վը փոխ­վել է: Սկզ­բում այն շատ լի­րի­կա­կան էր, սի­րային և օ­րի­որ­դա­կան: Հի­մա փո­խել եք ամ­բողջ թե­մա­տի­կան: Ա­ռաջ մար­դու զգաց­մունք­նե­րին էր նվիր­ված, հի­մա՝ մար­դու մար­տահ­րա­վեր­նե­րին. ին­չի դեմ է պայ­քա­րում կամ հա­նուն ին­չի: Դա ա­րել եք գի­տակ­ցա­բար, քա­նի որ հաս­կա­ցել եք, որ ջա­հե­լու­թյունն ան­ցավ. սի­րա­հար­վե­ցինք, սի­րե­ցինք, ան­ցավ: Հի­մա ան­ցնենք ի­րա­կան պրոբ­լեմ­նե­րին:

Սի­րու­շո – Դե՛, քա­նի որ եր­գե­րիս հե­ղի­նա­կը հիմ­նա­կա­նում ես ի­նքս եմ, եր­գե­րը ցույց են տա­լիս այն, ի­նչն այդ պա­հին ես զգում եմ, այն շր­ջա­նը, ո­րն ապ­րում եմ: Մի այդ­պի­սի շր­ջան ե­ղավ, տրա­մա­բա­նա­կան է: Հի­մա ա­սե­լիքս սա է, սա եմ ու­զում ա­սել: Սա իմ բա­ցա­ռիկ ձայ­նաս­կա­վա­ռակ­նե­րից է, որ մեկ ե­րգ է մի­այն սի­րային: Այդ մեկն էլ վեր­ջին վայր­կյա­նին ա­վե­լա­ցավ:

Ար­տակ – «Պ­ռե գո­մե­շի» ժա­մա­նակ Դուք բա­վա­կա­նա­չափ ու­սում­նա­սի­րել է­իք ազ­գային տա­րազ­նե­րը, նույ­նիսկ գնա­ցել է­իք Սար­դա­րա­պատ՝ թան­գա­րան: Ի­՞նչ եք ա­րել այս­տեղ: Ա­րե՞լ եք որ­ևէ հե­տա­զո­տու­թյուն:

Սի­րու­շո – Շատ բա­ներ: «­Զար­թոն­քի» նկա­րա­հան­ման ժա­մա­նակ մենք ամ­բողջ նկա­րա­հան­ման խմ­բով դար­ձել է­ինք զին­վոր: Շփ­վել ե­նք ի­րա­կան մարդ­կանց հետ, նկա­րա­հան­ման վայ­րում խորհր­դա­տու­ներ ե­նք ու­նե­ցել:

Ա­լի­սա Քա­լան­թա­րյան – Որ­տե՞ղ է­ին ար­վում նկա­րա­հա­նում­նե­րը:

Սի­րու­շո – Կար­պի­ի ձո­րում: Ես էդ­պես եմ ա­նում աշ­խա­տանքս ու հա­ճույք եմ ստա­նում դրա­նից: Ի­նձ հա­մար ա­մեն ե­րգ դառ­նում է ու­սում­նա­սի­րու­թյան թե­մա:­

Ար­տակ – Ի­՞նչն է Ձեր ու­սում­նա­սի­րու­թյան թե­ման: Կա՞ սպե­ցի­ֆիկ գիծ, ո­րն ամ­բողջ ալ­բո­մով ան­ցնում է:

Սի­րու­շո – Կա: Կան: Հենց հե­տաքր­քի­րը եր­ևի դա է, որ եր­գե­րը տար­բեր են ի­րա­րից, բայց ը­նդ­հա­նուր ձե­ռա­գիր կա: Եվ այս ձայ­նաս­կա­վա­ռա­կը մի քիչ ա­վե­լի շատ ո­գու մա­սին է: Փոր­ձում եմ ո­ւժ տալ այ­սօր­վա ե­րի­տա­սար­դու­թյա­նը և ի­նքս ի­նձ:

Ա­լի­սա – Տեքս­տե­րից սկ­սենք, հե­տո կանց­նենք մնա­ցա­ծին: Շատ հե­տաքր­քիր, բազ­մա­լե­զու ալ­բոմ է ստաց­վել՝ ա­րևմ­տա­հայե­րեն, ար­ևե­լա­հայե­րեն, ան­գլե­րեն: Ա՛յ, էդ բազ­մա­լեզ­վու­թյունն ի­՞նչ նպա­տակ ու­նի էս­տեղ: Նույ­նիսկ մի եր­գում մի հատ­ված՝ հայե­րեն, մի հատ­ված՝ ան­գլե­րեն: Ա­սում ե­ք՝ տեքս­տե­րը հիմ­նա­կա­նում Դուք եք գրում: Ա­րևմ­տա­հայե­րենն է­՞լ եք Դուք գրում:

Սի­րու­շո – Այո՛:­ Ա­րևմ­տա­հայե­րեն խո­սում եմ շատ փոքր տա­րի­քից: Ի­նձ դուր են գա­լիս հայ­կա­կան մշա­կույ­թի մաս­նիկ­նե­րը, այդ­պես էլ սի­րում եմ լե­զու­նե­րը, բար­բառ­նե­րը, Սփյուռ­քի հետ շատ է շփումս ե­ղել: Ձայ­նաս­կա­վա­ռա­կում եր­ևի խտաց­ված են հայ­կա­կան տրա­մադ­րու­թյուն­նե­րը: Չես կա­րող բո­լո­րը ա­նել մե­կում, բայց փոր­ձել եմ այդ շր­ջա­նի այդ ազ­դե­ցու­թյուն­ներն ը­նդ­գր­կել մեկ տե­ղում: Կլի­նի ա­րևմ­տա­հայե­րեն, կլի­նի մի հատ­ված՝ Ֆլո­րա Մար­տի­րո­սյա­նի ձայ­նով, ո­րը եր­գում է «Դ­լե յա­մա­նը», կլի­նի «­Սաս­նա ծռե­րը»: Կլի­նի ե­րգ, ո­րը կրո­նի մա­սին է, կամ «­Զար­թոն­քը», ո­րը ֆի­դա­յա­կան ո­գու մա­սին է: Դա ոչ թե պա­տե­րազ­մի, այլ հենց այդ ան­պարտ ո­գու մա­սին է: Փոր­ձել եմ այդ ա­մե­նը հա­մախմ­բել մեկ տե­ղում: Տար­բեր հայ­կա­կան զգա­ցո­ղու­թյուն­ներ են: Ու դրա մեջ պետք է լի­նե­ին բար­բառ­ներ: (խմբ. հարցազրուցի ժամանակ ալբոմը դեռ չէր թողարկվել):

Ա­լի­սա – Բար­բառ­ներն ա­վե­լի հաս­կա­նա­լի են, ե­թե վերց­նենք ժո­ղովր­դի, ազ­գային-ա­զա­տագ­րա­կան շարժ­ման ո­գին: Ա­րևմ­տա­հայե­րե­նը շատ գողտ­րիկ, ու­րիշ տր­մադ­րու­թյուն բե­րեց, դրա հա­մար ա­վե­լի շատ գրա­վեց: Ի­նձ թվաց՝ մեկ ու­րիշ տեքստ եք վերց­րել, բա­նաս­տեղ­ծու­թյունն ո­ւղ­ղա­կի ե­րգ եք դարձ­րել:

Սի­րու­շո – Ա­սեմ՝ ին­չու է հենց այդ ե­րգն ա­րևմ­տա­հայե­րեն: Եր­գը կոչ­վում է «­Դեր Զոր» և այդ ճա­նա­պար­հի և ցե­ղաս­պա­նու­թյան մա­սին է: Եր­գը ե­րկ­լե­զու է: Ա­նգ­լե­րեն, ո­րով­հետև ու­նեմ ևս մեկ ե­րգ, ո­րը ցե­ղաս­պա­նու­թյան մա­սին է: Եվ ցան­կու­թյունս ա­վե­լի մեծ է, որ հենց այդ­պի­սի եր­գե­րը ան­գլե­րեն լի­նեն, որ հա­սա­նե­լի լի­նի օ­տար­նե­րին, ոչ մի­այն հայե­րին, ո­րով­հետև մենք բո­լորս, բնա­կան է, գի­տենք՝ ի­նչ է ե­ղել: Ի­սկ օ­տար­նե­րին հասց­նե­լը, ե­թե կա­րող եմ իմ ձայ­նով մեկ ձայն ա­վե­լաց­նել, թող ա­վե­լի լի­նի, և ի­նչ-որ մե­կը հաս­կա­նա: Խոս­քերն էլ ա­ղջ­կա հի­շո­ղու­թյուն­ներն են: Հի­շում է, թե ի­նչ­պես տա­րան հո­րը…­

Ար­տակ – Դեր Զո­րը ցե­ղաս­պա­նու­թյան ա­մե­նա­ցա­վոտ է­ջն է: Դա մեր չս­պի­ա­ցած վերքն է: Չկա՞ր մտա­վա­խու­թյուն, այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, որ կլի­նի ջղաձգ­ված ռե­ակ­ցի­ա, ո­րով­հետև եր­գը շատ ա­վե­լի ռիթ­միկ է: Մենք կարծ­րա­տի­պեր ու­նենք, թե Դեր Զո­րի մա­սին ի­նչ­պես պետք է եր­գել: Այդ ա­ռու­մով մո­տե­ցու­մը Դեր Զո­րի ա­ղջ­կա հի­շո­ղու­թյուն­նե­րի նկատ­մամբ շատ հա­մար­ձակ է և նույ­նիսկ է­քս­պե­րի­մեն­տալ: Դուք մտա­վա­խու­թյուն չու­նե­ի՞ք, որ հնա­րա­վոր է՝ թի­րա­խա­վոր­վի եր­գը, հատ­կա­պես ոչ թե հա­յաս­տան­ցի­նե­րի հա­մար, ո­րով­հետև դա պատ­մա­կան վայր է ի­րենց հա­մար, որ­տեղ եր­բեք չեն ե­ղել: Բայց լի­բա­նա­նա­հայե­րի և սի­րա­հայե­րի հա­մար, ո­րոնք գու­ցե ապ­րել են մինչև հի­մա էն­տեղ, և դա շատ ցա­վոտ է նրանց հա­մար: Դա բաց վերք է:

Ա­լի­սա – Մյուս կող­մից, Ար­տա՛կ, դա ոչ թե ռիթ­միկ է, այլ ա­վե­լի շուտ՝ զայ­րույթ: Ես էդ­պես լսե­ցի՝ ճիշտն ա­սած: Պար­տա­դիր չէ, որ Դեր Զո­րը ող­բով եր­գեն: Էն­տեղ ըմ­բոս­տու­թյուն էլ կա, ո­րով­հետև ժա­մա­նակն ար­դեն ան­ցել է, պատ­մու­թյուն է դար­ձել, ի­սկ դու մինչև հի­մա կա­տա­ղած ես դրա վրա, մինչև հի­մա զայ­րա­ցած ես ու մինչև հի­մա ոտ­քերդ դո­փե­լով ես էդ մա­սին խո­սում: Ես էդ­պես ըն­կա­լե­ցի:

Սի­րու­շո – Այդ այս­պես ա­սած ռիս­կային գոր­ծո­նը, ե­թե այդ­պես դի­տար­կենք, ամ­բողջ ալ­բո­մում կա, ո­րով­հետև կրո­նի մա­սին եմ եր­գում շատ ան­սո­վոր ռիթ­մե­րով:

Ար­տակ – Այդ ռիս­կե­րը գի­տակց­վա՞ծ են:

Սի­րու­շո – Ե­թե ե­րգ ես ստեղ­ծում ու իս­կա­պես ար­դար կեր­պով ես ստեղ­ծում, մտած­ված չէ, որ էս­պես ա­նեմ՝ ռիս­կային է, էն­պես ա­նեմ, որ ա­վե­լի շատ մարդ լսի: Չէ՛: Ան­կախ քեզ­նից է ստեղծ­վում, մի տե­սակ քեզ­նից վեր է: Դա ար­դար է, այն­քան ար­դար, որ մի տե­սակ քեզ­նից բխում է, ի­նք­նա­բե­րա­բար է ստաց­վում: Ին­տո­ւի­ցի­ա­նե­րիդ ես վս­տա­հում: Հա­վա­տում ես, որ չի կա­րող սուտ լի­նել կամ սխալ այն, ի­նչն էդ­քան ար­դար տե­ղից է գա­լիս:­

Ա­լի­սա – Ա­ռա­վել ևս զայ­րույթ ա­ռա­ջաց­նի:

Սի­րու­շո – Հա­վա­տում ես բնազդ­նե­րիդ:­

Ա­լի­սա – Սա որ­պես կոն­ցեպ­տո­ւալ ի­նչ-որ բան է ստեղծ­ված, բայց հաս­կա­նա­լի է, որ եր­գերն ա­ռան­ձին-ա­ռան­ձին են գր­վել: Ի սկզ­բա­նե գա­ղա­փար ե­ղե՞լ է մի­ա­վո­րե­լու 301 թ. քրիս­տո­նե­ու­թյու­նը, ցե­ղաս­պա­նու­թյու­նը, ֆի­դա­յա­կան շար­ժու­մը: Մի տե­սակ՝ պատ­մու­թյու­նը ներ­կա­յաց­նե­լու ձև կա:

Սի­րու­շո – Այդ շր­ջա­նում ա­վե­լի շատ եր­գեր եմ ձայ­նագ­րել, բայց ձայ­նաս­կա­վա­ռակ ը­նդ­գրկ­վել են հենց այս եր­գե­րը: Ե­րբ ար­դեն պատ­րաստ էր, հաս­կա­ցանք, որ ամ­բող­ջո­վին այլ սկա­վա­ռակ է պատ­րաստ­վել: Ու հա­նե­ցի մյուս եր­գե­րը, ո­րոնք ա­վե­լի սի­րային է­ին, ա­վե­լի ժա­մա­նա­կա­կից է­ին, ա­վե­լի թեթև է­ին: Եվ սա ա­ռանձ­նա­ցավ: Այդ եր­գե­րը դեռ կան: Չգի­տեմ՝ կլս­վե՞ն, չե՞ն լս­վի, ի­նչ կլի­նի:­

Ամբողջական հոդվածը կարող եք կարդալ այստեղ