Նման «լճացումը» բացատրվում է մի շարք հանգամանքներով. ինչո՞ւ չի հաջողվում հեռացնել Փաշինյանին. «Փաստ»
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
ritmeurasia.org-ը «Բողոքական մայիսը Հայաստանում. ընդդիմությանը չի հաջողվում հեռացնել Փաշինյանին» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ ամբողջ մայիսի ընթացքում Հայաստանի խորհրդարանական ընդդիմությունը, ի դեմս «Հայաստան» և «Պատիվ ունեմ» խմբակցությունների, բողոքի փողոցային ցույցեր է անցկացրել Երևանում։ Այդ գործողությունների մեկնարկի պաշտոնական պատճառը վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի երկու հայտարարություններն էին:
Ըստ առաջին հայտարարության, 2020 թվականի Ղարաբաղյան պատերազմի ժամանակ տարածքներ հանձնելով՝ ինքը կարող էր հազարավոր կյանքեր փրկել, բայց արդյունքը նման կլիներ վերջնականին։ Սակայն, ըստ էության, հրաժարվելով դա անել, նա մեղավոր է դարձել հազարավոր մարդկանց մահվան մեջ։ Հավանաբար, խոսքը 2020 թվականի հոկտեմբերի 19-ի՝ Վլադիմիր Պուտինի առաջարկած ռազմական գործողությունները դադարեցնելու առաջարկի մասին է, ինչին Հայաստանի վարչապետն այն ժամանակ չի համաձայնել։ Բացի այդ, ըստ Փաշինյանի, միջազգային հանրությունն ակնկալում է, որ Երևանը կճանաչի Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը և «հայկական կողմից կիջեցվի Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակի նշաձողը»։
Օգտագործելով այս երկու հայտարարությունները՝ խորհրդարանական ընդդիմությունը, իրեն անվանելով «Դիմադրության շարժում», կասկածի տակ է դրել ոչ միայն Փաշինյանի՝ Ադրբեջանի և Թուրքիայի հետ հարաբերությունների կարգավորման հարցերով բանակցելու կարողությունը, այլ նաև դրա իրավունքը։ Դրանից էլ բխում է ընդդիմության հիմնական պահանջը՝ վարչապետի հրաժարականը, քանի որ նրա իշխանության շարունակումը վտանգում է Արցախի հայ բնակչության անվտանգությունը և նրա ապագա կարգավիճակի հարցը։ Ըստ այդմ, առաջ է քաշվել Արցախը փրկելու կարգախոսը: Ինչ վերաբերում է Լեռնային Ղարաբաղում հայ բնակչության անվտանգությանը, ապա խորհրդարանական ընդդիմությունը գերադասում է շրջանցել, որ այն ապահովում է ռուսական խաղաղապահ կոնտինգենտը։
Ընդ որում, այդ հարցում ԼՂ ներկայիս ղեկավարությունը հույսը դնում է ոչ թե Հայաստանի, այլ Մոսկվայի վրա, որը, ելնելով ստեղծված իրավիճակից, ավելի ադեկվատ է գործում։ Ընդդիմության մեղադրանքներին իշխանությունները հակադարձում են տնտեսության տարբեր ոլորտներում Ստեփանակերտին տրամադրված հետպատերազմյան աջակցության աճի ցուցանիշներով։ Եթե հինգ տարի առաջ չճանաչված ԼՂՀ-ի բյուջեի 47,5 %-ն էր ծածկվում Հայաստանից անտոկոս վարկով, ապա այժմ այդ ցուցանիշը հասել է 73 %-ի (այլ հարց է, թե արդյո՞ք դա կարելի է համարել ձեռքբերում): Նշենք, որ «Դիմադրության շարժումը» ամբողջությամբ բոյկոտում է խորհրդարանի լիագումար նիստերն ու աշխատանքը խորհրդարանական հանձնաժողովներում՝ նման կերպ անտեսելով իր տրամադրության տակ եղած իրավաքաղաքական գործիքները։
Եթե խոսենք փողոցային ցույցերի տեխնոլոգիաների մասին, ապա խորհրդարանական ընդդիմությունը, մեծ հաշվով, փորձում է կրկնօրինակել 2018 թվականին Փաշինյանի և նրա թիմի կիրառած տեխնիկան։ Տեղի փորձագետները կարծում են, որ կարելի է խոսել ամերիկացի քաղաքական ստրատեգ Ջին Շարփի «Բռնապետությունից դեպի ժողովրդավարություն» գրքի առաջարկությունների օգտագործման մասին։ Սակայն, հանուն արդարության, պետք է ասել, որ նրանց գործողությունները միայն հաստատում են այն հայտնի ասացվածքը, որ ցանկացած պատճեն բնօրինակից վատն է լինում։
«Դիմադրության շարժման» կենտրոնը գտնվում է Երևանի Ֆրանսիայի հրապարակում, այսինքն՝ մայրաքաղաքի կարևոր տրանսպորտային հաղորդակցությունների խաչմերուկում։ Կան վրաններ, որոնցում ակտիվիստները մնում են շուրջօրյա։ Իշխանությունները փակում են ճամբարի մուտքերը, բայց ձեռք չեն տալիս այն՝ կարգավորելով շրջանցիկ երթևեկության հոսքերը։ Ամեն առավոտ ակտիվիստների մեկ-երկու շարասյուն երթով անցնում է քաղաքի կենտրոնական փողոցներով՝ հերթով փակելով կառավարական և վարչական տարբեր շենքեր, ինչպես նաև մայրաքաղաքի կենտրոնական տրանսպորտային զարկերակները։ Սովորաբար ոստիկանությունը օրական բերման է ենթարկում 100-ից 200 հոգու, տանում է բաժիններ, բայց երեք ժամից ազատ է արձակում։
Բացառություն են կազմում այն անձինք, որոնց նկատմամբ քրեական գործեր են հարուցված: Ներկայումս նման մոտ երկու տասնյակ ընդդիմադիր կա։ Երեկոներին հանրահավաքներ և երթեր են լինում մայրաքաղաքի կենտրոնական փողոցներով։ Հանրահավաքի մասնակիցների ամենամեծ թիվը եղել է մայիսի 1-ին, սակայն հետո ակցիաների մասնակիցների թիվը նվազել է, բայց կայունացել, այսինքն՝ ո՛չ աճում է, ո՛չ էլ նվազում։ Տեղացի փորձագետների կարծիքով, նման «լճացումը» բացատրվում է մի շարք հանգամանքներով, որոնցից են իշխանությունների դեմ պայքարում ճանապարհային քարտեզի և հետագա գործողությունների պլանի բացակայությունը, 2018 թվականին կիրառված բողոքի տեխնոլոգիաների կրկնօրինակումը, խաղադրույքը տոտալ կերպով Ղարաբաղի վրա դնելը։ Խնդիր է ընդգծված առաջնորդի բացակայությունը և հասարակության մեծամասնության կողմից մերժված անձանց ներկայությունը բողոքի գործողություններում։
Վերջին հանգամանքը չափազանց կարևոր է «Դիմադրության շարժման» համար։ Հայաստանը աղքատ երկիր է իր բազմաթիվ խնդիրներով: Ակնհայտ է, որ շատերը մտադիր չեն աջակցել «Դիմադրության շարժմանը» և չեն վստահում նրա առաջնորդներին։ Ավելի շուտ, հասարակության մեծ մասն այդ շարժումն ընկալում է որպես «նախկինների»՝ Ղարաբաղի խնդրից օգտվելով՝ իշխանության վերադառնալու ցանկություն և ոչ ավելին։ Կան խոսակցություններ Մոսկվայի կողմից բողոքի ակցիաներին աջակցելու մասին, բայց դրանք, հավանաբար, անհիմն են։ Այն, ինչ հիմա տեղի է ունենում Երևանում, ընդամենը որոշակի լարվածություն է ստեղծում իշխանությունների համար։
Ավելի շուտ, ընդհակառակը, այդ ամենը ձեռնտու է Փաշինյանին, քանի որ ցույց է տալիս նրա «ժողովրդավար» կերպարը՝ չի ոտնահարում քաղաքացիների բողոքի իրավունքը։ Հավանաբար, Երևանում բողոքի ակցիաները կշարունակվեն, բայց դրանք դեռևս իրական վտանգ չեն ներկայացնում գործող իշխանության համար, թեև, անկասկած, տեղի ունեցողը նյարդայնացնում է երևանցիների մեծ մասին և անհարմարություններ ստեղծում մայրաքաղաքի հյուրերի համար։
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
