Երեք զրո սխալվելն անհավանականության տեսությունից է. Վ. Խաչատրյան

Օրերս մամուլում հրապարակվել էր տեղեկություն այն մասին, որ այս տարվա ապրիլ ամսին անցալ տարվա համեմատ հարկային եկամուտների արձանագրած թռիչքային աճը պայմանավորված է եղել ներմուծող ընկերությունների կողմից հաշվապահական սխալ փաստաթղթեր ներկայացնելու հետևանքով: Արմեն Ալավերդյանն այս կապակցությամբ հայտարարել էր, որ երկու ներմուծող ընկերություն 30 միլիոն դրամի փոխարեն 30 միլիարդ դրամի հայտարարագիր էր ներկայացրել, ինչն էլ դարձել է այդ սխալի պատճառը:

Տնտեսագետ Վիլեն Խաչատրյանը Orer.am-ի հետ զրուցում, խոսելով այդ մասին, տեսակետ հայտնեց, որ հաշվետվությունները սխալ կարող են երկու դեպքում լինել՝ առաջինը, երբ սխալ տվյալներ են ներկայացվում, երկրորդ՝ երբ տվյալները սխալ են մուտքագրում համակարգ: «Բայց նման խոշոր չափի սխալ թույլ տալը մի քիչ հավանական չէ: Այստեղ խոսվում է միլիոն և միլիարդ թվերի մասին ու ինչպե՞ս կարելի է նման կարգի սխալ անել: Այդ երկու թվերի տարբերությունը երեք զրո է, ոչ թե մեկ զրո: Եթե 3 միլիոնը 30 միլիոն ներկայացվեր, ինչ-որ մի տեղ կհասկանայինք, բայց, որ 3 միլիոնը 3 միլիարդ կարող էին ներկայացնել, դա որևէ տրամաբանության մեջ չի տեղավորվում»,- ասաց Վ. Խաչատրյանը:

Տնտեսագետի կարծիքով` ավելի հավանական է, որ ապրիլին անհրաժեշտ է եղել դրական վիճակագրություն ցույց տալ, որն արվել է ապրիլյան ընդհանուր նեգատիվ ֆոնին որոշ առումով դրական ազդակներ հաղորդելու համար: Վ. Խաչատրյանը նշեց նաև, որ եթե խոսքը մեկ-երկու ընկերության մասին լիներ, ապա էլի ինչ-որ տեղ հասկակալի կլիներ, սակայն, երբ խոսք է գնում 100 ընկերության կողմից նման սխալ թույլ տալու մասին, ապա դա արդեն ամբողջությամբ տեղավորվում է անհավանականության տեսության մեջ:

Խոսելով ՊԵԿ-ում հավաքագրվող թվային բազաների շիլաշփոթային վիճակների պատճառների և այն մասին, թե ինչու, օրինակ` հարկային մարմինները չեն կարողանում ասել, թե տվյալ ամսվա կտրվածքով որքան են կազմում ըներությունների կողմից վճարված կանխավճարները կամ այլ թվային տվյալներ, Վ. Խաչատրյանն ասաց, որ շատ են դեպքերը, երբ տնտեսվարողները մեկ շաբաթվա կամ ընդամենը մի քանի օրվա կտրվածքով ապրանք են ներմուծում, հետո այն կրկին արտահանում են: Եվ իրականում շատ հաճախ դժվար է լինում հստակ նշել, թե տվյալ ժամանակահատվածում ինչքան են եղել հարկային մուտքերը կամ ելքերը:

«Սա արդեն հաշվետվությունների վարման խնդիր է. դա է պատճառը, որ ՊԵԿ-ը շատ հաճախ չի կարողանում հստակ թիվ նշել»,- ասաց Վ. Խաչատրյանը:

Խոսելով Հայաստանում գործող հարկային և մաքսային օրենսդրության ընդհանուր պատկերի մասին՝ նա նշեց, որ Հայաստանում ընկերությունները ստեղծվելու, զարգանալու և խոշորանալու փոխարեն շատ արագ գահավիժում են: Դրա պատճառները տարբեր են, բայց հիմնականն այն է, որ գործող հարկային օրենքները թույլ չեն տալիս, որպեսզի բացվող ձեռնարկությունները հասցնեն ոտքի կանգնել և առանց կայանալու շատ արագ փակվում են:

«Մյուս խնդիրն արագ փոփոխվող օրենքներն են, որոնք ձեռնարկություններին թույլ չեն տալիս բիզնեսի զարգացումը պլանավորել և այն կյանքի կոչել, ուստի հարկավոր է ձեռնարկությունները բացվելուց հետո նրանցից ոչ թե անմիջապես հարկեր գանձել, այլ մի քանի տարի հարկային արտոնություններ տրամադրել, որպեսզի կարողանան գոնե մասամբ կայանալ»,- ասաց Վ. Խաչատրյանը:

Ինչ վերաբերում է օրենքի ուժով ձեռնարկություններին կանխավճարներ վճարելու պարտադրանքին, ապա, տնտեսագետի կարծիքով, դա ձեռնարկատիրոջ ձեռքից իր ունեցած ազատ կապիտալն անտոկոս վերցնելու փորձ է, որը կրկին չի կարող նպաստել բիզնեսի զարգացմանը:

«Եվ վերջապես, ինչու պետք է տնտեսվարողն իր ազատ կապիտալից զրկվի և չկարողանա այն ազատ տնօրինել: Դա նույնպես սխալ մոտեցում է»,- ասաց Վ. Խաչատրյանը:

Արմինե Գրիգորյան