Նույնիսկ եթե Բալասանյանը հավաքի 100 տոկոս ձայն, Գյումրիում նա ընկալվելու է որպես նշանակովի քաղաքապետ
Հարցազրույց
Հոկտեմբերին Գյումրիում սպասվող ՏԻՄ ընտրությունների թեմայով զրուցել ենք քաղաքական վերլուծաբան Լևոն Մարգարյանի հետ...
- Լևոն, հոկտեմբերին Գյումրիում ՏԻՄ ընտրություններ են սպասվում: Քարոզարշավը պաշտոնապես դեռ չի մեկնարկել, բայց մենք արդեն տեսնում ենք, որ կա որոշակի լարվածություն: Ինչպե՞ս կմեկնաբանեք տեղի ունեցողը:
- Ես չեմ հիշում որևէ ընտրություն Գյումրիում, որ լարված չի անցել: Միակ ընտրությունը եղել է նախորդ ՏԻՄ ընտրությունը, որտեղ Բալասանյանը առանց մեծ դժվարությունների քաղաքապետ դարձավ: Ասում եմ դարձավ, որովհետև այդ ժամանակ քաղաքական համապատասխան որոշմամբ նրա հավանական մրցակիցներն ուղղակի չկարողացան մասնակցել ընտրությունների և Բալասանյանի հիմնական մրցակիցը ներկայիս դաշնակցական մարզպետն էր: Բայց այդ դեպքում էլ լարված էր անցել մինչև ընտրությունների ժամանակահատվածը: Քաղաքապետի պաշտոնից, հետո էլ ՀՀԿ մարզային կառույցի ղեկավարի պաշտոնից հեռացվել էր Վարդան Ղուկասյանը: Մնացած բոլոր դեպքերում ընտրությունները լարված են անցել: Խոսքը վերաբերում է ոչ միայն ՏԻՄ ընտրություններին, այլև համապետական ընտրություններին: Այնպես որ այժմ Գյումրիում առկա լարվածությունը այնքան էլ նոր բան չէ: Բայց կան բովանդակային տարբերություններ:
- Ի՞նչ տարբերությունների մասին է խոսքը:
- Նախ, եթե նայենք ընտրապայքարի ցուցակը, կտեսնենք բազմազան ուժեր: Հայաստանի գրեթե բոլոր գործող քաղաքական ուժերը ներկայացված են, ներկայացվել են նաև տեղական ուժեր: Պառլամենտական համակարգին անցումը կարևորեց ՏԻՄ ընտրություններին ուժերի մասնակցությունը: Յուրաքանչյուր կուսակցություն այժմ, անկախ արդյունքներից ներկայացնում է որոշակի ցուցակ մարզերում և քաղաքներում, որպեսզի հետագայում այդ ցուցակն իր համար դառնա հիմք պառլամենտական ընտրություններին մասնակցելու: ՏԻՄ և պառլամենտական ընտրությունների միջև ժամանակահատվածը շատ մեծ չէ և պատշաճ քարոզարշավի դեպքում հնարավոր կլինի մեկ ընտրությունից մյուսը տանող ընթացքում սեփական էլեկտորատ ձևավորել: Սա ֆորմալ մասով:
Ոչ ֆորմալ մասով տարբերությունն այն է, որ չկա Գյումրիին բնորոշ ընտրական պրոցեսների կրիմինալ ֆոնը: Վարդան Ղուկասյանն ընդհանրապես քաղաքական ֆիգուր չէ այլևս, իսկ Մարտուն Գրիգորյանը, երբ մի քանի ամիս առաջ փորձեց քաղաքական հավակնություններ ցուցաբերել, անմիջապես թե Գյումրիում, թե Երևանում համապատասխան հակադրութան արժանացավ և դուրս էկավ ընտրապայքարից: Սովորաբար հենց այս երկու անձիք իրենց թիմերով և ռեսուրսներով էին մասնակցում ընտրությունների: Սա որակապես նոր պայքար է խոստանում: Իհարկե չենք կարող ասել, որ այժմ Գյումրիում ընտրապայքարի մասնակցող բոլոր ուժերն ու անհատները քաղաքական մեծ փորձառություն ունեն, մյուս կողմից էլ տեսնում ենք, որ դեռ քարոզարշավը չսկսկված սև փիառի ահռելի չափաբաժին է ներարկվում դաշտ, բայց ամեն դեպքում մենք կրիմինալ ռեսուրսի փոխարեն տեսնելու ենք քաղաքական,կամ գոնե քաղաքականին մոտ պայքար:
- Եթե Վարդան Ղուկասյանն ու Մարտուն Գրիգորյանը չեն մասնակցում ընտրություններին, կարո՞ղ ենք ասել, որ գործող քաղաքապետը լուրջ մրցակիցներ չունի:
- Գյումրիում մինչև վերջերս հենց այդ մտայնությունն էր տիրում: Հիմնական մրցակիցները չկան և Բալասանյանը առանց դժվարությունների մտնում է ընտրական փուլ: Բայց քանի որ ամեն ինչ չէ, որ որոշվում է վերևից ու մեկ հրամանով, և տեղերում նույնպես վերադասավորումներ են տեղի ունենում, իրավիճակը փոխվեց: Իրավիճակը կտրուկ փոխվեց, երբ հավակնություններ ներկայացրեց ԲՀԿ-ն՝ հանձինս Վարդևան Գրիգորյանի: Սա իրավիճակը փոխում է այն առումով, որ ԲՀԿ-ն Գյումրիում նախորդ պառլամենտական ընտրություններին հաղթել է համամասնական ընտրակարգով, իսկ ԲՀԿ թեկնածուն մեծամասնական ընտրակարգով հաղթեց ՀՀԿ թեկնածուին: Բնականաբար ներկայիս ԲՀԿ-ն առաջվանը չէ, շատ ռեսուրսներ են արտահոսել ԲՀԿ-ից, բայց ԲՀԿ թեկնածուն կարող է իրական գլխացավանք դառնալ իշխանության համար, որովհետև պակաս ռեսուրսների չի տիրապետում: Բացի այդ, Գյումրին որպես պատրիարխալ ու ավանդական քաղաք, չնայած իր ընդդիմադիր տրամադրություններին, ՏԻՄ ընտրությունների և պառլամենտական ընտրությունների մեծամասնական ընտրակարգի ժամանակ նախընտրում է ձայն տալ այնպիսի թեկնածուների, որոնք իրենցից «ուժ» են ներկայացնում: ԲՀԿ կողմից ընտրապայքարին մասնակցության հայտը էականորեն խախտեց Բալասանյանի և նրա կողմնակիցների անդորրը, դրան ականատես եղանք հենց առաջին օրերից, երբ արդեն ընտրապայքարի հիմնական մասնակիցները հայտնի դարձան: Հետագայում, արդեն, երբ ակտիվորեն քննարկվեց Լևոն Սարգսյանին Գյումրու պատվավոր քաղաքացի շնորհելու հարցը, պարզ դարձավ, որ հիմնական ընտրապայքարն ընթանալու է հենց այս երկու թեկնածուների ՝ Սամվել Բալասանյանի և Վարդևան Գրիգորյանի միջև:
Մյուս դժվարությունը կապված է ԳԱԼԱ կուսակցության և մասնավորապես Լևոն Բարսեղյանի ՝ այդ կուսակցության երկրորդ համարով ներկայանալու հետ: Այս կուսակցությունն էլ կարող է իր վրա վերցնել Գյումրիում առկա ընդդիմադիր տրամադրությունները և բարդացնել Բալասանյանի կանխատեսած խաղաղ ընտրապայքարը:
Ամեն դեպքում հստակ է, որ ի տարբերություն նախորդ ընտրությունների, այս անգամ խաղաղ, հանգիստ ընտրություններ չեն անցնելու և ընտրապայքար լինելու է:
- Շատ քննարկվեց նաև Բալասանյանի ՝ ՀՀԿ ցուցակով առաջադրվելու, այնուհետ այդ ցուցակը Բալասանյան անվանակոչելու հետ կապված: Ինչ եք կարծում, կողմերից ո՞ր մեկն էր նախաձեռնողը այս անվանափոխությունների:
- Պարզ է մի բան, ՀՀԿ-ն Գյումրիում կադրային խնդիրներ ունի: Նաև այդ կադրային խնդիրների պատճառով ժամանակին իշխանությունը տարբեր ընտրություններ էր ձախողում Գյումրիում: Վարդան Ղուկասյանի քաղաքականությունը լքելուց հետո այս խնդիրն անընդհատ առկա է եղել: Բալասանյանին աջակցելու որոշումը հենց այս կոնտեքստում է կայացվել: Ինչ վերաբերվում է անվանափոխություններին: Գյումրիում մեկ շաբաթ դաշտն ուսումնասիրելով ակնհայտ է դառնում, որ ՀՀԿ տեղական ներկայացուցիչներն այդքան էլ հիացած չեն նման որոշմամբ: Բոլորի համար պարզ է, թե որտեղից է եկել Բալասանյանին ՀՀԿ ցուցակով առաջադրելու որոշումը, բոլորն էլ ըստ էության ենթարկվելու են այդ որոշմանը, բայց ոչ մեծ սիրով: Եթե նայեք ՀՀԿ ցուցակը Գյումրիում, շատ հանրապետականներ չեք գտնի այնտեղ, ում էլ որ գտնեք, մեծ մասը նոր են հայտնվել ՀՀԿ-ում: Սրան ավելացավ նաև այն, որ Բալասանյանը առաջադրվելով ՀՀԿ ցուցակով, բայց չցանկանալով ասոցացվել ՀՀԿ-ի անվան հետ, փոխեց ցուցակի անվանումը: Սա ևս տեղի ՀՀԿ կառույցներում դժգոհություն առաջ բերեց: Ստեղծվում է մի իրավիճակ, երբ գրեթե իշխանության համակարգում գործող բոլոր ռեսուրսները աշխատելու են Բալասանյանի նախընտրական կամպանիայի շրջանակներում, բայց դա անելու են, որովհետև այդպես ասվել է: Խնդիրը ոչ թե գործող քաղաքապետի անձի կամ կառավարման որակների մեջ է, որոնց հետ կապված չենք կարող ասել, թե շատ մեծ կասկածներ և հակափաստարկներ կարող ենք ունենալ, այլ այն եղանակի, որով նա մտնում է ընտրապայքարի: Եվ այս իմաստով, նույնիսկ եթե Բալասանյանը հավաքի 100 տոկոս ձայն, թե Գյումրու հանրային գիտակցության, թե տեղական էլիտայի մեջ նա ընկալվելու է որպես նշանակովի քաղաքապետ, ինչպես նախորդ անգամ: Ըստ էության, քաղաքական որոշումներով դաշտը մաքրելով, ցուցակով և վարչական ռեսուրսներով ապահովելով իշխանությունը՝ լուծում է հարց ՝ վերահսկելի պահել երկրորդ քաղաքի կառավարումն իր համար: Արդյունքում տեղական էլիտան զրկվում է որոշումներ կայացնելու ինքնավարությունից և սա անհետևանք մնալ չի կարող:
