Բացասական երևույթները կրկին դրսևորվելու են, բայց ոչ ամբողջ ծավալով
Ազգային ժողովի՝ իրավունքի ուժով արձակվելուց հետո օրակարգը մեկն է: Այդ օրակարգը բուն նախընտրական շրջանն է: Ըստ քաղաքագետ Էմիլ Օրդուխանյանի՝ ԱԺ–ի արձակվելուց հետո մինչև արտահերթ ընտրություններ այլ օրակարգ չի կարող լինել:
«Ուժերը պետք է կազմակերպվեն իրենց գաղափարների շուրջ: Հուսանք, որ գաղափարական պայքար կլինի, բայց ավելի շատ անձերի շուրջ է լինելու. ցավոք, մեր ընտրական մշակույթում հիմնականում պայքարը լինում է անձերի միջև»,–Orer.am-ի հետ զրույցում ասաց քաղաքագետը:
Ինչ վերաբերում է գործող Ընտրական օրենսգրքով սպասվելիք ԱԺ արտահերթ ընտրությունների անցկացմանը, և հաշվի առնելով դրա շուրջ առկա մտահոգությունները, Էմիլ Օրդուխանյանն ընդգծեց.
«Մենք միշտ Ընտրական օրենսգրքին նայել ենք քաղաքական ուժերի պրիզմայով, բայց պետք է հասկանանք, որ քվեարկության մասնակցողը ժողովուրդն է: Ընտրական օրենսգիրքը, այո, որոշ դեպքերում կարող է առավելություններ բովանդակել, ենթադրենք, իշխանական ուժերի համար, և հիմնականում այդպես է լինում, բայց նաև պետք է հասկանանք՝ արդյո՞ք հասարակությունը կարող է այսպիսի ԸՕ–ով իրապես իրացնել իր ընտրելու իրավունքը. խորհրդարանական համակարգում այսպիսի ԸՕ–ն հակասում է ընտրության տրամաբանությանը: Մենք ներառել ենք ռեյտինգային ընտրակարգը, որը չփոփոխվեց: Որակյալ ընտրություններ կազմակերպելու համար Ընտրական օրենսգրքի փոփոխությունն ընդգրկված էր նաև ժամանակավոր կառավարության ծրագրում»:
Հաշվի առնելով այն փաստը, որ ԸՕ–ն չփոխվեց, քաղաքագետը նշեց, որ ըստ այդմ՝ առաջընթաց չի կարող լինել:
«Այսինքն՝ եթե գործող Ընտրական օրենսգրքով ենք գնում ընտրությունների, իհարկե, ոչ ամբողջ ծավալով, բայց նախկին բացասական երևույթները կրկին ինչ–որ ձևով դրսևորվելու են: Մենք չենք տեսնելու ընտրություններ գաղափարական դաշտում, այլ տեսնելու ենք անձերի պայքար»,–նշեց նա՝ ընդգծելով, որ ռեյտինգային ընտրակարգի հիմքում հենց անձերի կարևորությունն է:
Անդրադառնալով այն շեշտադրմանը, որ քվեարկության մասնակցողն, ամեն դեպքում, ժողովուրդն է և խոսելով ընտրազանգվածի հնարավոր վարքի մասին՝ քաղաքագետը նշեց. «Միանշանակ է, որ հեղափոխության տրամաբանության համատեքստում էլեկտորատը հիմնականում կողմնորոշված է լինելու դեպի հեղափոխական ուժեր: Սա օբյեկտիվ է: Դա նաև անհրաժեշտ է այս փուլում. պետք է հասկանալ, թե, վերջիվերջո, այն քաղաքական ուժերը, որոնք ներգրավվեցին և իրականացրեցին այդ հեղափոխությունը, ԱԺ–ում ստանալով լեգիտիմություն, որքանո՞վ են կարողանալու իրացնել հեղափոխության իդեալները: Այսինքն՝ հիմա այդ պատասխանատվությունը պետք է փոխանցել այդ ուժերին և տեսնել, թե նրանք որքանո՞վ կկարողանան կրել այդ պատասխանատվությունը»:
Իսկ որակապես նոր ԱԺ ունենալու տեսլականի, ինչպես նաև այդ համատեքստում նոր ուժերի հնարավորությունների վերաբերյալ Է. Օրդուխանյանը հետևյալ դիրքորոշումն ունի. «Քանի որ ֆորսմաժորային քաղաքական իրավիճակ է, ապա լուծումն էլ է ինքնաբերաբար ֆորսամաժորային լինում. այսինքն՝ արտահերթ ընտրություն, ժամանակի սղություն, ծրագրային դրույթների հարց... Ես այդ պատճառով նշեցի, որ մենք գաղափարական պայքարի ականատես չենք լինի: Դրա համար էլ ենթադրվում է պայքար՝ հեղափոխության «հմայքի» ներքո: Իսկ թե որքանո՞վ Ազգային ժողովը որակյալ կառույց կլինի, դա կախված է նաև այն ուժերից, որոնք կներկայացնեն խորհրդարանը, ինչը ևս կարևոր է:
Մենք տեսնում ենք, որ նաև նոր ուժեր են ձևավորվում: Այդ ուժերի մեջ կա նաև առողջ զանգված, և եթե նրանք հանրության քվեով անցնեն խորհրդարան, մենք կարող ենք ունենալ ոչ մեծ որակական փոփոխություններ: Ամբողջ խնդիրն այն է, որ կուսակցական համակարգը Հայաստանում կայացած չէ: Սա բավականին լուրջ խնդիր է և սրանով էլ պայմանավորված է այն հանգամանքը, որ ընտրություններին նախընթաց միշտ կուսակցափոխություններ են լինում՝ հիմնականում դեպի հաղթող քաղաքական ուժեր: Այս երևույթը, այսպես ասած, մի փոքր հալեցնում է ընտրությունների համար այնպիսի կարևոր բաղադրիչների արժեքը, ինչպիսին են, օրինակ, ծրագրային, գաղափարական բաղադրիչները»:
Քաղաքագետը կուսակցական համակարգի կայացում առաջիկայում ևս չի սպասում: «Բայց հույս ունեմ, որ խորհրդարանական ընտրություններից հետո քաղաքական ուժերը պետք է ձգտեն կայանալ որպես կուսակցություններ, որ իրենց ուժը չլինի մեկ անձի, մի քանիսի, կամ խմբի կուսակցություն, այլ լինի գաղափարական: Սա կբերի նրան, որ հետագայում բևեռների բաժանվածությամբ խորհրդարան կունենանք: Միայն այս պարագայում հնարավոր կլինի ունենալ կայուն քաղաքական համակարգ, ինչպես զարգացած երկրներում: Առանց կայացած կուսակցությունների կայուն և կայացած քաղաքական համակարգ ունենալն անհնար է»,–եզրափակեց մեր զրուցակիցը:
